Verzameling van rijmende beelden

Vrouwenborsten en trois quarts. De voorste zie je recht van voren, bijna als een cirkel met de tepel als middelpunt, de achterste van opzij, in profiel. Aat Veldhoen vereenvoudigde ze in zijn tekeningen en schilderijen graag op die manier, misschien in navolging van Picasso. Fotograaf Paul Bogaers (Tilburg, 1961) heeft het beeld in tweeën gebroken. Tegen een foto van een vrouwenborst van voren is een gekantelde oude ansichtkaart van een berg gezet. Ziedaar de tweede borst. Het profiel. Wat het beeldgrapje subtiel maakt, is de bloesemtak die voor de berg langs loopt. Die correspondeert met de schaduw van een bloeiende tak op de borst.

Dit is hoe Bogaers vaker werkt. Op zijn tentoonstelling in Galerie 37 in Haarlem hangt nog een tweede fotowerk met een ansichtkaart van een berg, maar daarin staat die berg gewoon rechtop en is hij gecombineerd met een foto van de boeggolf voor een schip. De grillige lijn van die golf wordt voortgezet in het silhouet van de berg.

In deze werken zie je het beeldrijm in één oogopslag. In andere duurt het langer. Drie foto’s met witte lichtstrepen moeten door de kijker al wat meer zelf aan elkaar worden gedacht. Er zit iemand met de rug naar ons toe in een bar. Het invallende zonlicht trekt een smalle streep over die rug. In de foto ernaast staat een man voorover gebogen zijn veters te strikken, ook met zo’n witte lichtstreep op zijn rug, en de derde foto is er een van een donkere gang met een lange sliert TL-buizen aan het plafond. Weer een witte streep door een donkergrijze foto. Het beeldrijm kan dus ook zitten in de licht-donkerverdeling binnen een beeld. Of, nog wat vrijer geassocieerd, in het rechtop staan van twee witte vormen. Dan toont Bogaers een antieke studiofoto van een jonge vrouw in een witte jurk naast een nieuwere foto van een wit verkeerspaaltje dat tegen een muur geleund staat.

Paul Bogaers is een toegewijde, geduldige verzamelaar van beelden – bestaande of zelfgemaakte – die met andere beelden gecombineerd kunnen worden. Foto’s van ontregeld plaveisel, gekke licht- en schaduwplekken, mensen in raadselachtige poses. Van gaten, vlekken, muren en wolken: het soort toevallige vormen waarvan Leonardo da Vinci al beweerde dat ze kunstenaars als inspiratiebron kunnen dienen. Omdat je er méér in kunt zien, en steeds iets anders.

De methode-Bogaers werkt aanstekelijk. Als je na je tentoonstellingsbezoek door de Haarlemse straten loopt, hangt je hele blikveld ineens van de beeldrijmen aan elkaar.

Gijsbert van der Wal

Paul Bogaers: ECHO. T/m 30 mei bij Galerie 37 Spaarnestad, Groot Heiligland 37, Haarlem. www.galerie37.nl, www.paulbogaers.com

    • Gijsbert van der Wal