De weg naar Europees voetbal wordt steeds langer

De play-offs in de eredivisie zijn dit jaar vereenvoudigd. Wel volgt een langere weg naar Champions én Europa League in een pril stadium van komend seizoen. De druk op spelers neemt toe.

FC Twente was zondag euforisch met het behalen van de tweede plaats in de eredivisie. Een plek die immers recht geeft op de voorronden van de Champions League. Jubelende mensen op de tribunes, trainer Steve McClaren ging op de schouders en voorzitter Joop Munsterman pinkte een traantje weg.

De route naar de lucratieve Champions League is door de slechte internationale resultaten van de Nederlandse clubs in de afgelopen jaren echter langer en zwaarder geworden. Voor het eerst moet een Nederlandse club twee voorronden doorlopen om het miljoenenbal te bereiken. Wanneer Twente in de derde voorronde instroomt, kan het al stuiten op ploegen als Glasgow Rangers, Anderlecht en CSKA Moskou. In de vierde ronde doemen tegenstanders op van het kaliber Arsenal, Olympique Lyon en Valencia, de nummers vier uit de grote Europese voetballanden.

Zelfs zonder deze nieuwe hoge drempel, slaagden Nederlandse clubs de afgelopen jaren al niet meer zich te kwalificeren voor het hoofdtoernooi van de Champions League. Twente zelf werd dit seizoen de voet dwars gezet door de latere halve finalist Arsenal. Ajax miste twee keer achter elkaar de boot. Vanaf 2000 wisten Ajax (tweemaal), PSV en Feyenoord elk één keer tegen vaak zwakke opponenten via de voorronden door te dringen tot het hoogste Europese voetbalpodium.

Als FC Twente de derde voorronde doorkomt, maar niet de groepsfase van de Champions League haalt, komen de Tukkers terecht in de Europa League, het huidige UEFA-Cuptoernooi. Het tweede podium van de Europese voetbalunie is in een nieuw jasje gestoken. De gewijzigde opzet is geschoeid op de leest van de Champions League. Voor de winterstop nemen aan de groepsfase 48 teams deel. Maar ook hier worden er hoge prijzen gevraagd voor een toegangsbewijs.

De nummer drie van de eredivisie, Ajax of PSV, dat als de huidige nummer vier een beter doelsaldo heeft, zal één kwalificatieronde moeten overleven om het hoofdtoernooi van de Europa League te bereiken. De nummer vier (Ajax, PSV of SC Heerenveen) krijgt tussen 30 juli en 27 augustus twee knock-outronden, dus vier wedstrijden, voor de kiezen.

Nog gekker wordt het voor de winnaar van de play-offs, waaraan de nummers zes tot en met negen van de eindstand in de eredivisie meedoen. FC Groningen is hiervoor al geplaatst. Feyenoord, NAC Breda, FC Utrecht Vitesse en NEC maken op de slotdag ook een kans zich te kwalificeren. De KNVB kreeg donderdagavond van de Europese voetbalunie UEFA toestemming de eigen reglementen te volgen. Dat betekent dat SC Heerenveen als eventuele verliezende bekerfinalist tegen FC Twente en nummer vijf in de eindrangschikking van de eredivisie niet ook nog eens de play-offs hoeft te spelen voor een Europa-Leagueticket. De nummer negen van de competitie neemt nu de plek van het team van trainer Trond Sollied in. Het kost wel een extra kwalificatieronde in het voortraject naar de Europa League als Heerenveen de finale verliest en vijfde wordt. Dan gaat het zogenoemde Europese play-offticket (één kwalificatieronde) naar de nummer vier van de eindrangschikking.

De deelnemers van de play-offs hebben om die reden nog lang geen ticket op zak voor de Europa League. In een best-of-three-serie moeten twee ronden worden afgewerkt. Dan volgen er vanaf 16 juli nog drie knock-outronden voordat het hoofdtoernooi van de Europa League wordt bereikt. In totaal zijn dat tien tot twaalf wedstrijden. Niet voor niets klaagde de inmiddels opgestapte Ajax-trainer Marco van Basten vorige week over het feit dat de spelers die nacompetitie spelen en vervolgens aan de Europa League deelnemen, nauwelijks meer aan vakantie toekomen.

De KNVB heeft aangekondigd de Nederlandse play-offs in overleg met de club grondig te evalueren. Het technisch platform van de belangenvereniging Eredivisie CV zal zich er op 18 mei als eerste over buigen. Op 26 mei is de voetbalbond te gast bij de vennotenvergadering van de ECV. Hierna zal het bestuur betaald voetbal een besluit nemen.

Competitieleider Bert van Oostveen heeft verklaard open te staan voor de afschaffing van de play-offs. Het drukke programma in combinatie met meer voorronden op Europees niveau kan voor de clubs een aanleiding zijn de Nederlandse nacompetitie te willen afschaffen. En dat signaal zal hij niet negeren.

Onderin in de eredivisie is het op de laatste speeldag ongekend spannend. De huidige nummer achttien Roda JC kan zich nog handhaven als het in de Kuip van Feyenoord wint en FC Volendam bij De Graafschap verliest of gelijkspeelt. Ook als Roda JC een punt wint en Volendam verliest in Doetinchem, degradeert de ploeg uit Kerkrade niet rechtstreeks op basis van een beter doelsaldo.

Roda JC, Volendam, De Graafschap, ADO Den Haag en Heracles moeten onderling ook uitmaken welke twee teams meedoen aan de promotie-degradatiewedstrijden tegen de clubs uit de eerste divisie. Een schrale troost: de eredivisionisten hoeven er pas in de tweede ronde van deze nacompetitie tegenaan.

    • Erik Oudshoorn