Unieke veroordeling frauderende taxateurs

Niet alleen huisjesmelkers maar ook dienstverleners als taxateurs kunnen gestraft worden voor hun rol bij vastgoedfraude, zo bleek gisteren bij de rechtbank in Rotterdam.

Taxateur Jan Willem J. (48) had speciaal voor de uitspraak zijn nette das aangetrokken, maar het mocht niet baten. De meervoudige kamer van de rechtbank in Rotterdam veroordeelde hem gisteren tot een taakstraf van 40 uur voor het frauderen met een handvol taxatierapporten in de periode 2004-2005. Collega-taxateur Ernst van W. (38) werd veroordeeld tot een taakstraf van 200 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 4 maanden voor het vervalsen van 20 rapporten in hetzelfde tijdsbestek. De twee bazen van Ernst van W., Adrianus van W. (43) en Huib K. (41), kregen een maand voorwaardelijk en 80 uur taakstraf voor hun aandeel in de fraude.

De uitspraak is opmerkelijk. Voor het eerst zijn taxateurs veroordeeld voor hun rol in vastgoedfraude. Volgens de rechtbank hebben de taxateurs op een wijze gehandeld die „flagrant in strijd is met wat verwacht wordt van een goede makelaar of taxateur.”

Ernst van W. en Jan Willem J. zijn bestraft voor de taxaties die zij verkregen via het vastgoedbedrijf Solid Trust, waarvan medewerkers Servulo O. (34) en Muhammat K. (30) 240 uur taakstraf en 6 maanden voorwaardelijk kregen voor lidmaatschap van een criminele organisatie. Het Openbaar Ministerie had onvoorwaardelijke celstraffen geëist.

Solid Trust liet stromannen appartementen aan elkaar verkopen in achterstandswijken van Rotterdam. Via gefalsificeerde taxaties werd de prijs opgedreven. Uiteindelijk ronselde Solid Trust kopers die de panden te goeder trouw kochten.

De kopers werd voorgehouden dat ze vier panden moesten kopen en dat Solid Trust ze dan aan derden zou verhuren. Het vastgoedbedrijfje maakte een vergoeding over, waarmee de eigenaren de hypotheeklasten konden betalen en waarvan een kleine winst overbleef. Na een paar maanden stopte de geldstroom echter en liepen de schulden voor de kopers op. Velen moesten hun huizen gedwongen verkopen. Toen bleek dat de echte waarde tienduizenden euro’s onder de aankoopprijs lag als gevolg van de vervalste taxaties.

Het systeem van Solid Trust werkte alleen als de taxateurs bereid waren op de taxatieformulieren in te vullen dat de huizen bestemd waren voor eigen bewoning. Dit is immers een vereiste om een voordelige hypotheek te krijgen met Nationale Hypotheekgarantie (NHG).

Volgens de rechters had het de taxateurs moeten opvallen dat ze op dezelfde dag van één koper vier taxatieopdrachten kregen, allemaal via Solid Trust. Door geen vragen te stellen en niet te onderzoeken hoe een persoon vier huizen tegelijkertijd kon bewonen, schoten de taxateurs ernstig tekort in hun onderzoeksplicht, stelde voorzitter Daalmeijer.

Adrianus van W. en Huib K. hadden eveneens eigen onderzoek moeten uitvoeren, aldus de rechtbank. Zij waren de baas van Ernst van W., die officieel geen makelaar was en dus niet mocht taxeren, en zij tekenden de rapporten blind. Daarmee namen zij bewust het risico dat de taxaties vals waren.

Door het handelen van de taxateurs liepen de hypotheekbanken, de kopers van de huizen en het Waarborgfonds Eigen Woningen, dat de NHG-garantie verstrekt, grote financiële schade op, concludeerde de rechtbank. Bovendien heeft de fraude het vertrouwen in de juistheid van taxatierapporten en derhalve in makelaars en taxateurs aangetast, stelde de rechtbank.

Tijdens de rechtszaak bepleitte Frank van Ardenne, de advocaat van Servulo O., dat het Openbaar Ministerie de betrokken partijen niet gelijk behandelde. Solid Trust en de taxateurs werden wel vervolgd. Maar de kopers van huizen (die bewust meerdere NHG-hypotheken aanvroegen) de notarissen (die de huizen passeerden) en de banken (die de hypotheken verstrekten) niet. Van Ardenne: „Dat is strijdig met het gelijkheidsbeginsel”.

Daar wilde de rechtbank niet aan. Solid Trust maakte gebruik van verschillende banken en notarissen en dus was hun rol bij de fraude wezenlijk anders, aldus rechter Daalmeijer. Over de kopers repte ze niet. Eerder zei officier van justitie Anouk Paulus dat ze wel had overwogen om de kopers te vervolgen. Maar zij heeft daar vanaf gezien omdat de kopers flinke schulden overhouden aan de affaire.

Eergisteren deed de rechtbank van Dordrecht uitspraak in een civiele zaak tegen taxateurs en notarissen, aangespannen door kopers die op dezelfde manier zijn gedupeerd. De kopers eisten schadevergoeding, maar de rechtbank wees dit af. De kopers werkten immers bewust mee aan de malafide transacties door appartementen te kopen zonder ze te bezichtigen, oordeelde de rechtbank. Ook speelden de kopers „geen open kaart” bij de notaris over wat ze met het appartement van plan waren.

    • Melle Garschagen