Stiefkinderen mee op huwelijksreis: niet ideaal

Fay Weldon: Dagboek van een stiefdochter. Vert. Karina van Santen. Contact, 304 blz. € 19,95

Fay Weldon: Dagboek van een stiefdochter. Vert. Karina van Santen. Contact, 304 blz. € 19,95

Zou iemand die een roman schrijft in de vorm van dagboeken, een verhaal-in-een-verhaal met een toefje discussie over het dagelijks leven en dat gezien door de ogen van Freud en Jung, denken hip en postmodern bezig te zijn? Die vrees overvalt je een beetje wanneer je Dagboek van een stiefdochter leest, de laatste roman van de Britse veelschrijfster Fay Weldon. Met een voortdurend air van ‘Gek mens ben ik hè?’ krijg je het verhaal voorgeschoteld van een vrouw wier dochter na een bezoek tassen met dagboeken achterlaat waar ook nog een roman in wording tussenzit. Na de bezwering dat de dagboeken ongelezen moeten blijven, vertrekt Sappho, de zwangere dochter, met de noorderzon. Ze heeft genoeg van haar twintig jaar oudere man en diens twee stiefkinderen. Wat volgt is het relaas van de moeder, die de dagboeken uiteraard toch leest om ze met haar jungiaanse bovenbuurman te bespreken. Ook de roman in wording wordt doorgebladerd en becommentarieerd.

Een roman in wording is nog geen roman en dagboeken zijn er niet om door anderen gelezen te worden en dat is niet voor niets. Het is niet alleen onbeleefd om andermans dagboeken te lezen, het is ook zelden een vreugde want ze zijn vaak stilistisch nogal onbeholpen en staan vol met dramatische beweringen die beter even hadden kunnen bezinken. Als het Weldons bedoeling was om dat te laten zien, is ze geslaagd, want de verliefdheden, beslommeringen en vernederingen van Sappho mogen met drama opgeschreven zijn, ze boeien niet.

Stiefkinderen mee op huwelijksreis: inderdaad, niet ideaal. Een stiefdochter die erop uit is je kapot te maken en een schoonmoeder die meewerkt aan het complot, je kan het grappig of zielig vinden, maar even gemakkelijk ook niet. En moeder maar lezen, hoofdschuddend omdat ze overal seksueel beladen symbolen ziet. Ze kan niet anders, ze is freudiaans, maar daarmee nog niet grappig, laat staan overtuigend.

En dat alles om aan te geven dat sprookjes bedrog zijn. Vrouwen hebben het niet zelf voor het kiezen en stiefmoeders zijn niet eng, juist voor de mooie stiefdochter moet je oppassen. Het is te vrijblijvend om choquerend te zijn, al vrees je dat Weldon dat wel zo heeft bedoeld. Dagboek van een stiefdochter is een Britse soap met slechte afloop. De jonge succesvolle vrouw die alles onder controle denkt te hebben, wordt slachtoffer van haar leven zodra ze keuzes maakt, dat lijkt de boodschap.

Weldons aanhoudende populariteit heeft iets raadselachtigs. Is het de roddel in een intellectueel sausje of de feministische leest die nog steeds aanspreekt? Maar van het hele idee ‘gek mens ben ik hè?’ blijft eigenlijk weinig over. Wat rest is een verhaal dat dertig jaar te laat geschreven is, in een onbestemde mengvorm die ook al gedateerd overkomt.

    • Toef Jaeger