Slecht kunstwerk

De werkelijkheid is een slecht kunstwerk. Het probleem met de werkelijkheid is dat zij zomaar gebeurt, zonder degelijke motivatie, belabberd getimed en zonder deugdelijke afwikkeling. De werkelijkheid is slecht uitgelicht en matig geënsceneerd. De werkelijkheid is amateuristisch. Zij ontbeert compositie. Daarom heeft de werkelijkheid meestal een gering effect op het publiek. Het is zoals in het schilderij De val van Icarus van Brueghel: iedereen doet wat hij altijd doet, de boer ploegt voort en ergens in de achtergrond valt plompverloren een mythologische held uit de lucht zonder dat iemand oog heeft voor het drama. Elke schrijver weet het. Elke regisseur van reality-soaps weet het. Je moet de werkelijkheid flink manipuleren om haar een beetje toonbaar te maken en om te zorgen dat zij de gewenste impact heeft op het publiek. Als je de livebeelden uit het Big-Brotherhuis uitzendt zonder er iets aan te doen, ben je binnen twee afleveringen je publiek kwijt. Je moet de livebeelden beschouwen als ruw materiaal, waaruit je een nieuw kunstwerk samenstelt, door verhaallijnen aan te brengen, conflicten op te blazen en karakters met elkaar in botsing te brengen. De redactie van het NOS Journaal heeft dit goed begrepen.

Wat er plaatsvond tijdens de Dodenherdenking, was klungelig en amateuristisch gecomponeerd. De burgemeester van Amsterdam zegt dat het speciaal dit jaar mooi is dat de koningin er is en vervolgt zijn toespraak met de woorden: „Tussen 1939 en 1945 ...” Dan kijkt hij verstoord op omdat er een lauw applausje klinkt. Hij kijkt streng, het applausje sterft uit en hij gaat verder met zijn toespraak. Het ziet eruit alsof een kluitje mensen op de Dam applaudisseert omdat de burgemeester de jaartallen goed heeft opgezegd. Het Journaal heeft hier een kunstwerk van gemaakt. De timing van het applaus is verbeterd. Het komt nu direct na de woorden over de aanwezigheid van de koningin. En het applaus is op volle sterkte gebracht en twee keer zo lang gemaakt als in werkelijkheid. Met deze simpele ingrepen is een onbenullig incidentje omgevormd tot een spontane uiting van massale steun voor het koningshuis in deze bittere tijden.

Ilja Leonard Pfeijffer

    • Ilja Leonard Pfeijffer