RijnGouwelijn dendert nu al door Katwijk en Noordwijk

Als het aan Asje van Dijk ligt, gedeputeerde in Zuid-Holland, nemen Gouwenaren over zes jaar de sneltram naar het strand. Katwijk en Noordwijk protesteren.

Hoe dichter je in Katwijk en Noordwijk bij de kust komt, hoe smaller de weg wordt. Neem de Noordwijkse Quarles van Uffordstraat. Aan weerszijden ervan rijden over een paar jaar, als het aan Zuid-Holland ligt, de sneltrams van de RijnGouwelijn (RGL). Gedeputeerde Asje van Dijk (CDA) neemt komende dinsdag een besluit over het lightrailtracé.

De Noordwijkse wethouder Leendert de Lange (VVD) wijst naar een smalle bocht en een net opgeknapt pleintje. „De inpassing wordt hier een probleem.” Noordwijk wil de rails niet door de kern van het dorp hebben, Katwijk evenmin. Maar de provincie wel, en die beslist.

Leiden sprak zich twee jaar geleden per referendum massaal uit tegen aanleg van de RijnGouwelijn door het centrum. De gemeenteraad volgde. Toch krijgt de stad de lightrailverbinding, want de provincie gaat over bovenregionale (vervoers-)projecten. Sinds de nieuwe Wet ruimtelijke ordening van kracht is, per 1 juli vorig jaar, hebben provincies een nieuw instrument om lagere overheden te dwingen mee te werken aan projecten van ‘bovenregionaal belang’.

In Leiden leidde de referendumuitslag tot de val van het college van B en W. Het nieuwe stadsbestuur sloot een compromis met de provincie. De RGL zal via een andere, duurdere route door Leiden gaan rijden. Daarmee is een juridisch conflict met de provincie voorkomen.

Net als bij Leiden zal verantwoordelijk gedeputeerde Asje van Dijk (CDA) ook nu niet schromen zijn doorzettingsmacht te gebruiken. „Er wordt alleen gedacht aan het belang van de eigen gemeente, maar ik kijk naar het grotere regionale belang. En ja, dat kost soms ergens een huis of een tuin.”

Nieuw en hoogwaardig openbaar vervoer is volgens Van Dijk hard nodig omdat er tussen Leiden en Katwijk zo’n 23.000 woningen worden gebouwd. Bovendien neemt het autoverkeer in de regio de komende jaren fors toe, zegt de gedeputeerde. Lightrail moet als alternatief voor de auto dienen. „Het kan daarom niet zo zijn dat een individuele gemeente de RGL tegenhoudt.”

Van Dijk spreekt liever van een ‘inpassingsplan’ dan van ‘doorzettingsmacht’. Hij wijst erop dat de provincie feitelijk een bestemmingsplan maakt voor een groot gebied, waaraan gemeenten zich moeten houden.

Met het toenemende verzet tegen de RGL in Noordwijk en Katwijk groeit de kans dat de gedeputeerde dwang gebruikt. Op één partij na is de Noordwijkse gemeenteraad tegen lightrail door het dorp.

Ook de aanhang van de actiegroep ‘Geen tram door Noordwijk’ groeit. Deze groep bewoners is niet per se tegen lightrail, zegt bestuurslid Jan-Willem Knigge in zijn achtertuin, die grenst aan het beoogde tracé. Maar lightrail, dat vinden de omwonenden iets voor de grote stad, en niet voor de kern van een dorp. Knigge: „Zo’n groot gevaarte moet je niet door die smalle straten laten jakkeren.”

Noordwijk ziet de RijnGouwelijn het liefst eindigen aan de rand van het dorp, bij ruimtevaartorganisatie ESA/Estec. Vandaar zouden bussen naar het centrum en de kust kunnen rijden. Een alternatief is dat de sneltrams langs de randen van Noordwijk rijden.

Gedeputeerde Van Dijk ziet in beide voorstellen niets. „In de duinen wonen wel hazen en konijnen, maar die stappen niet in. We willen de reizigers naar de centra brengen. En de mensen die naar het strand gaan, die willen niet naar Estec.”

Tegenstanders van de RijnGouwelijn betwisten de veronderstelde vervoersbehoefte. In de zomer is het druk, erkent actievoerder Knigge, maar: „Voor tien van de twaalf maanden is het huidige ov-aanbod voldoende.” Reizigersvereniging Rover is ook niet gelukkig met het lightrailplan. Zij vreest het verdwijnen van de busdienst.

De Noordwijkse wethouder Leendert de Lange maakt ook kanttekeningen bij het voorziene reizigersaanbod. Het woon-werkverkeer is vooral noord-zuid gericht, op Amsterdam, in plaats van oost-west, op Leiden. Verder denkt hij dat de reistijd met lightrail door de vele tussenstops langer wordt dan nu met de bus.

De Lange vreest een juridische strijd met de provincie niet. „Als wethouder moet je niet onder de indruk zijn van inpassingsmacht. Je moet de provincie niet over je heen laten denderen. We zijn baas in eigen gemeente.”

In Katwijk is het verzet minder hevig dan in Noordwijk. De weerstand spitst zich toe op lightrail in de Tramstraat en op de boulevard. Nu een besluit over het tracé nabij is, neemt „het rumoer in het dorp toe”, merkt de Katwijkse wethouder Wim de Jong (CDA). Hij wil graag dat de provincie een andere route door Katwijk onderzoekt.

Maar ook daar voelt gedeputeerde Van Dijk niets voor. „Ik kan nu al niet meer over de stapel rapporten heen kijken. Meer studies kunnen leiden tot verlamming.”

En dan zijn er in Katwijk en Noordwijk ook mensen die zich verheugen op de RijnGouwelijn. Tot 1960 reed de Blauwe Tram door beide kustdorpen. De sneltram zou die tijden kunnen doen herleven.

    • Brian van der Bol