Liever blijven vechten dan teruggaan

Noa Haim Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel Noa HAIM, Israelisch architecte. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Nederland. Rotterdam, 8 mei 2009 Mentzel, Vincent

Sinds de economische crisis is het over met de sushi. Noa Haim, architect, stond vorig jaar ineens op straat. Haar contract bij het internationaal opererende architectenbureau Royal Haskoning werd niet verlengd. Sindsdien is haar leven drastisch veranderd. Een bezoekje aan restaurant of bioscoop is niet meer zo vanzelfsprekend. Toch wil de Israëlische Haim in Nederland blijven om te vechten voor haar creatieve ideeën.

Haim woont nu zeven jaar in Rotterdam. Ze studeerde af aan het Rotterdamse Berlage instituut in 2004 en werkte voor verschillende toparchitectenbureaus door heel Europa. Toen de economische crisis naderde wist ze dat het moeilijk zou worden. „Overal zag je orders teruglopen, grote prestigieuze projecten in Moskou en Dubai werden afgeblazen. In tijden van economische teruggang komt architectuur op de tweede plaats. De functionaliteit van architectuur wordt weer belangrijker dan de esthetica.”

In mei vorig jaar was het over voor Haim. „Na mijn ontslag had ik nog spaargeld om twee maanden rond te komen. Ik was eigenlijk wel blij dat ik het even rustig aan kon doen na een drukke periode. Toen sollicitaties op niets uitliepen begon ik me toch wel zorgen te maken. Gelukkig kon ik geld lenen van mijn ouders in Israël, zodat ik iets langer de tijd had om een nieuwe baan te vinden.”

Het was een zware maar uitdagende periode voor Haim. „Je bent constant gestresst over hoe je de huur moet betalen of wat je moet eten aan het eind van de week. Maar gelukkig kreeg ik veel hulp van vrienden. Ik zag eerst alleen de beperkingen, nu zie ik het als een uitdaging om te vechten en te overleven met een beperkt budget. Het leert je creatief te denken.”

Haim dacht na over een bijbaantje maar zag er toch vanaf. „Ik zit niet in dit vak om te gaan werken bij McDonald’s. Daarmee verspil ik mijn creativiteit, dan leef ik liever arm.”

Nadat voor Haim duidelijk werd dat architectenbureaus voorlopig geen nieuwe mensen aannamen, besloot ze als freelance designer een bestaan op te bouwen. Daarbij krijgt de Israëlische hulp van de gemeente Rotterdam in de vorm van een kunstenaarsuitkering. „Ik hou er niet van om bij de overheid aan te kloppen voor geld, maar het geeft mij een mogelijkheid om verder te komen.”

Enthousiast laat Haim tijdens het interview haar nieuwste project zien. Papieren tienvlakkige driedimensionale blokken ter grote van een halve baksteen. „Met deze papieren bouwblokken wil ik het ontwerpproces interactief maken. Mensen kunnen de bouwblokken als Legostenen gebruiken om bijvoorbeeld een stoel of gebouw te ontwerpen. Daardoor kan iedereen actief bijdragen aan een ontwerp, en niet alleen een architect. Het leuke is dat elk papieren blok uit uniek gerecycled papier bestaat. Een duurzame gedachte maar het scheelt ook in de materiaalkosten”, lacht ze. Met een commerciële exploitatie van het project hoopt ze straks in haar levensonderhoud te kunnen voorzien.

Haar concept was vorige maand te zien op een grote designbeurs in Milaan. Daarbij kreeg ze hulp van het Amsterdamse Materiaalfonds, dat een lening verstrekte voor het project. Ze wil haar concept nu gaan verkopen aan kinder- en wetenschapmusea. „Ik hoop dat ik genoeg concepten kan verkopen om al het geleende geld weer terug te betalen.”

Een baan bij een internationaal toparchitectenbureau ambieert Haim nog steeds, al heeft ze haar ambities even op een laag pitje gezet. „Als freelance designer kan ik ook bijvoorbeeld meubels ontwerpen. Het gaat om het concept en verhaal dat ik wil vertellen met een ontwerp. Zolang ik mijn intellectuele creativiteit kan ontwikkelen ben ik tevreden.”

Hoewel het lastig is om rond te komen denkt de Israëlische er niet aan om terug te gaan naar haar geboorteland. „In de kibboets waar ik ben opgegroeid zijn mensen praktisch ingesteld. Zelf ben ik minder praktisch, ik ben meer een dromer. In Nederland is op creatief vlak veel meer mogelijk dan in Israël, denkt Haim. „Het creatieve klimaat is hier veel beter, daarbij hou ik van de optimistische cultuur in Nederland. Daarom blijf ik liever hier vechten voor mijn creativiteit dan dat ik terugga naar Israël en opnieuw moet beginnen.”