Calvijns woord divers verbeeld in Dordrecht

Tentoonstelling Calvijn & Wij, Grote Kerk, Lange Geldersekade 2, Dordrecht. T/m 31 okt, met audiotour. Calvijn in Beeld tot 1 nov. Calvijn & ik t/m 30 aug. Inl: 500jaarcalvijn.nl * * *

Afgezien van de honderden geschriften en brieven is er van het leven van kerkhervormer Johannes Calvijn weinig tastbaars over. „Het is zelfs de vraag of Calvijn ooit gezeten heeft op de stoel die ze in Genève van hem bewaren”, zegt kerkhistoricus Herman Selderhuis. Anders dan Luther, die een groot huis in Wittenberg bewoonde, was Calvijn een vluchteling, die woonde in de meubels van zijn broer. Hij liet bij zijn dood weinig na. Daarom bestaat de tentoonstelling Calvijn & wij in de ‘Dom van Dordrecht’ bijna helemaal uit woorden. Geschreven woorden, gesproken woorden, uitvergrote woorden. Calvijn was inderdaad een man van het Woord.

De samenstellers van de tentoonstelling, een samenwerkingsproject van de Theologische Universiteit in Apeldoorn en de gemeente Dordrecht, hebben dit probleem opgelost door de woorden op zeer verschillende manieren te visualiseren. Van het Musée International de la Réforme in Genève heeft men een aantal 3D-animaties overgenomen, die door Nederlandse acteurs zijn ingesproken. Zo kan men een kerkdienst en een college van Calvijn meebeleven, meeluisteren naar een fel debat in de Geneefse kerkenraad tussen Calvijn en een vooraanstaande dame die betrapt is op dansen in het openbaar, of luisteren naar Calvijn die een brief schrijft aan vervolgde gelovigen.

De bedoeling van de tentoonstelling is dat de animaties en geluidsfragmenten de bezoekers een bijna persoonlijke ontmoeting met de kerkhervormer bezorgen. Want de meeste teksten die je te horen krijgt, zijn letterlijk van Calvijn zelf, inclusief zijn geloofsjargon. Boven de tentoonstelling hangen uitspraken van Calvijn, waarop bekende Nederlanders als Maarten van Rossem, Ursul de Geer, Antoine Bodar reflecteren. „Het is echt geen Jip en Janneke-tentoonstelling, maar voor zestien jaar en ouder”, aldus samensteller Karla Apperloo. Wie geen gebruik maakt van de audiotour, mist driekwart van de tentoonstelling. Zeker in het gedeelte over de muziek van Calvijn, met veel aandacht voor het Geneefse psalter, is geluid onmisbaar.

Op loopafstand van de tentoonstelling in de Grote Kerk is er in het Dordrechts Museum aan de Haven een presentatie van prenten van en over Calvijn, die bijeengebracht zijn door de Dordtse jurist, bankier en verzamelaar Simon van Gijn (1836-1922). „Het meeste wat hier hangt, komt uit onze eigen collectie”, aldus conservator Sander Paarlberg. Calvijn in beeld omvat ook de bekende afbeelding van Francois Schillemans van de internationale synode die in 1618 en 1619 in Dordrecht werd gehouden, alsmede het schilderij dat Pouwels Weijts de Jonge daar in 1621 van maakte. In het Hof in Dordrecht, de plaats waar twaalf Hollandse steden zich in 1572 verenigden tegen de Spaanse overheersing, geeft de tentoonstelling Calvijn & ik een eigentijds beeld van het calvinisme. Dagblad Trouw en het Dordts Erfgoedcentrum DIEP vroegen Nederlanders hun kijk op het calvinisme fotografisch vast te leggen: knielende kinderen, het geheven vingertje, een sobere doorzonwoning en minister Donner op zijn dienstfiets. Wie wil, kan er nog tot 2 juni stemmen op de meest calvinistische foto.

    • Herman Amelink