Zijderups is gek op één geurstof

De tamme zijderups, Bombyx mori, wil alleen leven op de moerbeiboom. Dat komt, schrijven Japanse onderzoekers in Current Biology (vandaag online), doordat hij sterk wordt aangetrokken door één geurend stofje: cis-jasmon, een stof die door mensen in parfums wordt gebruikt. Tot dusver dacht men dat cis-jasmon pas vrijkwam nadat plantenbladeren aangetast waren door insecten, maar intacte moerbeibladeren scheiden het ook al af.

Meestal worden insecten door combinaties van geurstoffen aangetrokken. Dat de zijderups exclusief gecharmeerd is van cis-jasmon ontdekten de Japanners door alle geurstoffen van de moerbeibladeren te analyseren en stuk voor stuk op twintig centimeter afstand neer te zetten van een groepje hongerige rupsen. Op Cis-jasmon gingen die al bij lage concentraties met voor hen hoge snelheid af, terwijl de andere stoffen de beestjes nauwelijks konden bekoren. Ook wanneer de onderzoekers de geurstoffen in verschillende combinaties aanboden, bleef cis-jasmon als enige duidelijke aantrekkingskracht over. De biologen identificeerden ook het gen dat de rupsen zo gevoelig maakt voor cis-jasmon.

Omdat de zijderups zijde voor kleding maakt, is het beestje van groot economisch belang. De onderzoekers denken dat ze de rups minder kieskeurig kunnen maken door cis-jasmon toe te voegen aan kunstmatig voedsel. Of dit invloed zal hebben op de kwaliteit van het geproduceerde zijde durven de onderzoekers niet te zeggen. Omgekeerde toepassingen zijn volgens de onderzoekers ook mogelijk: zo zouden schadelijke rupsen met net zo’n gevoeligheid voor een specifieke geurstof in bijvoorbeeld landbouwgewassen bestreden kunnen worden door de betreffende geurreceptor te blokkeren.