Vertrek van zoveelste Ajax-coach toont meer dan falen Van Basten

Ajax-coach Marco van Basten is gisteren na tien maanden opgestapt. „Ik kan niet voldoen aan de eisen. Ajax verdient beter.”

Marco van Basten kondigt in de Arena zijn vertrek als coach van Ajax aan. Rechts naast hem directeur Rik van den Boog. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold amsterdam ajax van basten foto rien zilvold Zilvold, Rien

Marco van Basten (44) mag zichzelf dan schuldig achten aan de tegenvallende prestaties van Ajax, ook de Amsterdamse voetbalclub heeft als organisatie gefaald. De beginnend clubtrainer werd opgezadeld met een veel te zware klus, toen hij vorig jaar een contract voor vier seizoenen tekende. Van Basten kreeg een belangrijke stem in het aan- en verkoopbeleid, maar wist ondanks miljoeneninvesteringen geen prijs te winnen. Hij is de elfde trainer in twaalf jaar tijd die bij Ajax vertrekt.

Van Basten liet er gisteren tijdens een persconferentie geen twijfel over bestaan dat hij tekort is geschoten. Na een aantal dagen wikken en wegen was hij tot de conclusie gekomen dat hij niet in staat is Ajax naar een hoger plan te tillen. Zelden zal een trainer zo nadrukkelijk de hand in eigen boezem hebben gestoken. Dat siert hem.

„Mijn kwaliteiten zijn niet toereikend om de huidige spelersgroep van Ajax beter te maken”, zei hij. „Ik kan niet voldoen aan de eisen. Ajax verdient beter. Technisch en tactisch bijvoorbeeld.”

Van Basten zei dat de resultaten een belangrijke rol hebben gespeeld in zijn besluit. Het was zijn doelstelling om de club uit Amsterdam na vijf jaar weer landskampioen te maken. Toen dat niet haalbaar bleek, werd de tweede plaats het streven. Maar als gevolg van de vernedering van afgelopen zondag bij Sparta (4-0), was ook die kans verkeken.

Vervolg Van Basten: pagina 13

Koele coach gaf te weinig schouderklopjes

Van Basten kijkt ondanks alles terug op „een best wel prettig jaar bij Ajax”. „Er is coöperatief samengewerkt. Het vertrouwen van de directie was groot. Het enige wat ontbrak waren goede resultaten. Daardoor ging ik met steeds minder plezier naar mijn werk.”

Het moment van zijn ontslag was enigszins verrassend. Ajax kan de derde plaats in de eredivisie nog verspelen als de club zondag verliest van FC Twente en PSV wint bij Willem II. Ajax moet dan twee (in plaats van één) kwalificatieronden doorlopen om de groepsfase van de nieuwe Europa League te bereiken. Assistent John van ’t Schip treedt tegen FC Twente op als interim-trainer. Van Basten: „Voor ons was de competitie afgelopen zondag beslist.”

Van Basten denkt na over zijn toekomst. Vijf jaar geleden voorspelde Johan Cruijff aan KNVB-officials dat Van Basten een van de beste trainers ter wereld zou worden. Daar ziet het vooralsnog niet naar uit.

De oud-voetballer wordt vaak door twijfel verscheurd in zijn streven naar perfectie. Dat levert wisselende opstellingen op. Hij mist de managerskwaliteiten om daar waar het nodig is schouderklopjes uit te delen of corrigerend op te treden. „Laat mij het nou maar op mijn manier doen”, zei hij vorige week in het tv-programma Studio Voetbal, toen hij werd afgeschilderd als een ijskonijn. Een goede karaktertrek voor een meedogenloze spits, maar niet altijd voor een coach.

Voorts bleek het geen gelukkige keuze van Van Basten om Kenneth Vermeer te verkiezen boven de nationale doelman Maarten Stekelenburg. Dat gaf op zijn minst veel discussie. Ook zijn beslissing geen opvolger voor de naar Real Madrid vertrokken topscorer Klaas Jan Huntelaar te eisen, was een inschattingsfout. Het grote talent Luís Suarez bleef onder Van Basten onberekenbaar. De trainer had ook pech met Miralem Sulejmani, de recordaankoop van 16,25 miljoen euro die nog steeds aanpassingsproblemen heeft.

Van Basten erkende in alle eerlijkheid dat hij er niet in is geslaagd van de spelers een geoliede machine te maken. De problemen zitten in het gebrek aan leiderschap, mentale weerbaarheid en wisselvalligheid, verklaarde directeur Rik van den Boog gisteren nog eens. Het ontberen van fysieke kracht en rendement kunnen eraan worden toegevoegd. Ondanks alle tegenvallers hield Van Basten wel een jaar lang de gelederen gesloten. Dat was dan nog door zijn charisma van ‘San Marco’. De spelers waren sprakeloos toen hij ze gisteren van zijn besluit op de hoogte bracht.

Ajax moet op zoek naar een sterke persoonlijkheid met ervaring en visie. Ajax beleefde in het verleden vooral successen onder drie dominante trainers: Jack Reynolds, Rinus Michels en Louis van Gaal. „Het is weer echt onze bedoeling om een coach voor de lange termijn aan te stellen”, benadrukte Van den Boog gisteren. „Iemand die Ajax goed kent en hier lang wil blijven.”

    • Erik Oudshoorn