Succesvol ondanks alle weerstand

De weg naar succes. Auteur: Koos de Wilt Uitgever: Nieuw Amsterdam 2009 223 pagina’s, 22,50 euro.

De weg naar succes.

Auteur: Koos de Wilt

Uitgever: Nieuw Amsterdam 2009 223 pagina’s, 22,50 euro.

De weg naar succes is moeizaam. Een lijdensweg soms. Maar wel de moeite waard. Dit is niet de boodschap van een somber zelfhulpboek, maar de rode draad van een bundel portretten van carrièrevrouwen met verschillende culturele achtergronden. Vrouwen die naast Nederlands ook Turks, Marokkaans, Surinaams, Chinees, Burundees, Iraans of Pools zijn. Ze hebben gestreden tegen familie, vooroordelen en tradities om hun doelen te bereiken en zijn ongekend gemotiveerd.

Op zoek naar de verhalen achter deze ambitieuze ‘biculturele’ vrouwen, die ontsnappen aan hun ‘schijnbaar gepredestineerde pad’, portretteerde De Wilt achttien vrouwen tussen de 27 en 43 jaar oud. Vijf van hen zijn in Nederland geboren, de rest is op jonge leeftijd naar Nederland geëmigreerd of gevlucht. Onder hen zijn Aysel Erbudak, directeur en mede-eigenaar van het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis en Kamerlid Samira Bouchibti (PvdA). Wat hebben zij gedaan om hun weg naar succes te vinden en hoe maken ze daarbij gebruik van hun achtergrond?

De weg naar succes begint met wat cijfers. Van de niet-westerse allochtone vrouwen heeft 38 procent betaald werk, tegenover 56 procent van de autochtone vrouwen. Dat heeft volgens De Wilt te maken met het opleidingsniveau, opvattingen over de rol van vrouwen, het feit dat zij gemiddeld eerder kinderen krijgen en discriminatie op de arbeidsmarkt. Maar allochtone vrouwen zijn bezig met een inhaalslag. Als ze een diploma hebben stromen ze vaker door naar vervolgonderwijs dan autochtone vrouwen en kiezen daarbij ook nog voor het hoogst haalbare niveau. Toch is dit tot nu toe maar voor 21 procent van de 830.000 niet-westerse allochtone vrouwen in Nederland weggelegd, schrijft De Wilt.

Aan de hand van de persoonlijke verhalen van achttien ‘rolmodellen’ die tot deze laatste groep behoren, laat De Wilt zien hoe zij advocaat, consultant, econoom of Kamerlid zijn geworden ondanks, of juist dankzij, de weerstand die ze hebben ondervonden. Hoe ze hierdoor gedrevener zijn dan autochtone vrouwen, voor wie een opleiding en een baan haast vanzelfsprekend zijn geworden. En hoe ze in hun werk gebruik maken van de kennis van meerdere culturen en het vermogen zich aan te passen. De strijd die zij daarbij hebben geleverd heeft hen vaak in positieve zin gevormd. Al voert het positieve geluid niet bij iedereen de boventoon. De kritiek op Nederland klinkt hier en daar duidelijk door en heeft in de meeste gevallen betrekking op de Nederlandse mentaliteit en de discussie over de islam. Anderen zien de verbondenheid met twee culturen vooral als een meerwaarde en benadrukken de sterke band die zij met Nederland hebben.

De grote kleurenfoto’s in het midden van het boek, gemaakt door fotografe Rachel Corner, onderstrepen de verschillende belevingswerelden van de vrouwen. De een vastberaden en strijdlustig, de ander ontspannen en berustend.

Hoewel de portretten goed de dilemma’s weergeven waarmee deze vrouwen te maken krijgen, zijn ze te kort om niet te blijven steken in oppervlakkige analyses. Niet alleen het eigen levensverhaal wordt verteld, maar ook de (recente) geschiedenis van het land van herkomst wordt geanalyseerd, inclusief de problemen die daar spelen én de integratieproblematiek in Nederland. En dat is wat veel voor een portret van gemiddeld acht pagina’s.

De weg naar succes wordt afgesloten met de visies van onder meer Alexander Rinnooy Kan (voorzitter SER) en Heleen Mees (publicist) op de professionaliteit van biculturele vrouwen. Deze visies plaatsen de ervaringen van de vrouwen in een zakelijk Nederlands perspectief, maar monden ook opvallend snel uit in een betoog over de moeilijke weg naar de top voor vrouwen in het algemeen. Of ze nu allochtoon, bicultureel of autochtoon zijn.

De weg naar succes mag moeizaam zijn, het is wel een dankbare weg. Hoe meer biculturele vrouwen de top bereiken, hoe makkelijker het wordt voor een volgende generatie. En hoe goed dat ook is voor de diversiteit aan de top, het is te hopen dat ook volgende generaties iets van de bevlogenheid van deze vrouwen behouden.

    • Nelleke Koops