Porsche geeft overnamepoging VW op

De kredietcrisis frustreert de poging van Porsche om Volkswagen over te nemen. Het kleinere bedrijf wil nu fuseren met het grote VW-concern. Eerst stemmen de aandeelhouders nog.

Nieuwe wending in een langlopende thriller in Duitsland: Porsche wil met Volkswagen fuseren. Met deze verrassende mededeling kwam de Zuid-Duitse sportautomaker gisteren naar buiten, na beraad van zijn grootaandeelhouders, de families Porsche en Piëch.

De historisch nauw verweven autoconcerns zijn sinds jaren verwikkeld in een schimmige machtstrijd die in overname van Volkswagen door het veel kleinere Porsche had moeten resulteren. Sinds begin dit jaar bezit Porsche ruim vijftig procent van de aandelen Volkswagen. Het doel om minstens 75 procent in bezit te krijgen, hebben de families Porsche en Piëch wegens hoge schulden moeten opgeven. Anders dan voorheen zijn de banken door de kredietcrisis niet meer bereid de plannen van Porsche te financieren.

Gisteren werd in het Oostenrijkse Salzburg familieberaad gehouden. Na afloop werd bekendgemaakt dat de grootaandeelhouders van Porsche zich voor „een geïntegreerd automobielconcern” Porsche-Volkswagen uitspreken, waarbij Porsche als zelfstandig merk behouden blijft. Volgens Porsche zal een werkgroep met vertegenwoordigers uit beide bedrijven een blauwdruk ontwerpen „voor de toekomstige structuur van de gemeenschappelijke groep”.

Volkwagen heeft terughoudend gereageerd. De ondernemingsraad zal zich „constructief” opstellen, maar eist wel inspraak. De deelstaat Nedersaksen, die ruim twintig procent van de aandelen Volkswagen bezit, eist dat het eveneens bij de gesprekken zal worden betrokken. Nedersaksen heeft een vetorecht bij Volkswagen.

Het is vooralsnog onduidelijk wie binnen Porsche z’n zin heeft gekregen: Ferdinand Piëch, de invloedrijkste man bij Porsche, of Wendelin Wiedeking, de bestuursvoorzitter van het bedrijf. Het is ook nog de vraag wie het concern zal leiden als het tot een fusie komt: Wiedeking of VW-chef Martin Winterkorn. De Duitse automobieldeskundige Willy Diez zei vanmorgen dat Volkswagen door zijn grootte de bovenliggende partij zal zijn. „Porsche wordt als achtste merk toegevoegd aan Volkswagen”. Het concern is eigenaar van Audi, Seat, Skoda, Bentley, Lamborghini en Bugatti, en brengt zelf tal van VW-merken op de markt.

Ruim een jaar geleden zag het er allemaal heel anders uit. Toen waren ze er bij Porsche van overtuigd dat overname van Volkswagen een kwestie van maanden zou zijn. Begin maart 2008 maakte Porsche bekend dat het Volkswagen wilde overnemen. Het had al 30 procent van de aandelen, zei snel 50 procent te krijgen en streefde naar 75 procent.

Tegelijk maakte Volkswagen bekend dat het meerderheidsaandeelhouder zou worden van de Zweedse vrachtwagenonderneming Scania. De droom van Ferdinand Piëch, grote man achter zowel Porsche als VW, zou uitkomen: een automobielconcern dat het hele spectrum bestrijkt, van luxe tot Lastkraftwagen. Een wereldimperium waarmee de concurrentie definitief het zwijgen moest worden opgelegd.

Maar zo liep het niet. De kredietcrisis zette alles in de auto-industrie op z’n kop. Banken draaiden de geldkraan dicht, de verkoop van het luxemerk Porsche liep drastisch terug. Bij Volkswagen daalden de verkopen ook, maar veel minder. VW behoort tot de voorlopige winnaars van de overlevingsrace in de internationale auto-industrie, menen marktkenners. Vooral kleinere VW-modellen blijven gewild.

Kortom, de kaarten zijn dramatisch anders komen te liggen. Porsche heeft simpelweg het geld niet om VW over te nemen. Sterker nog: tijdens het familieberaad schijnt even overwogen te zijn om de onderneming aan VW te verkopen, zodat de sportautomaker tenminste van zijn schuldenlast zou zijn verlost. Maar dat plan werd afgewezen. Daarvoor in de plaats kwam de fusie, ook een hele stap terug. Maar veel te eisen hebben de families Piëch en Porsche niet meer. Ze zijn dan wel grootaandeelhouder van VW, maar daar blijft het noodgedwongen bij.

Een beetje Schadenfreude is er wel in Duitsland. David wilde Goliath omver werpen, maar is in zijn poging verstrikt geraakt, wankelt zelf en zoekt houvast bij de reus.

Volkswagen en de families Porsche en Piëch hebben een gezamenlijke geschiedenis. VW werd in 1937 opgericht, nadat de Duitse dictator Adolf Hitler aan de Oostenrijkse ingenieur Ferdinand Porsche opdracht had gegeven een auto voor het volk te ontwerpen. Ferdinand Piëch (72) is de kleinzoon van Ferdinand Porsche. Hij is grootaandeelhouder van Porsche en voorzitter van de raad van commissarissen van Volkswagen, dat hij zelf in de jaren ’90 leidde.

Bij Volkswagen werkten eind 2008 wereldwijd circa 360.000 mensen. Het concern boekte vorig jaar een omzet van 113,8 miljard euro en een winst na belasting van 6,3 miljard euro. Bij Porsche werken circa 8.500 mensen. De omzet in het zakelijke jaar 2007/2008 bedroeg 6,25 miljard en de winst 1,2 miljard euro.

    • Joost van der Vaart