Alleen prostituees blij met seksboycot

Vrouwen in Kenia hielden afgelopen week een seksboycot, om politici te dwingen hervormingen door te voeren. De onvrede in Kenia groeit verder.

Gandhi in de slaapkamer. De één vond de seksstaking een goede geweldloze actie. De ander noemde het een aanmatigende actie van arrogante vrouwen. Vele mannen zagen hun recht op geslachtsgemeenschap in het huwelijk aangetast. Er is veel over de seksboycot gepraat in Kenia de afgelopen week en weinig over de politieke elite, waartegen de staking gericht was. Prostituees trokken intussen profijt.

Kenia wordt wel een macholand genoemd. Vrouwen horen hun mond te houden als mannen besluiten nemen. Seks is een recht van de man en een plicht voor de vrouw. Het erfrecht behoort aan de man. Seks doe je, en je praat er niet over. „In Afrika heerst een taboe op het openlijk over seks praten”, zei een vrouw afkeurend over de boycot tegen een radiostation.

In de talrijke praatprogramma’s op radio en tv uitten vooral mannen zich afwijzend. „Mijn vrouw ging gisteravond bij de kinderen slapen”, vertelde een spinnijdige bejaarde man, „ik heb haar naar haar ouderlijk huis teruggestuurd”. Een moslimprediker hanteerde een religieuze uitleg voor de afwijzing van de boycot: „Alle godsdiensten maken bij het huwelijk van twee partners één geheel. Wat op heilige wijze is samengevoegd valt niet meer te scheiden”. De prostituees op Koinangestreet in Nairobi, de rosse buurt van de Keniaanse hoofdstad, bewezen het tegendeel: zij vertellen goede zaken te hebben gedaan de afgelopen week.

Ook veel vrouwen verklaarden zich tegenstanders. „De vrouwenleiders achter de staking zijn weduwen en te oud voor seks”, schimpte een jonge dame, „zij kunnen zonder, wij niet.” Dat gold volgens de grappen op straat ook voor de bejaarde president Kibaki, „die al niet genoeg kracht heeft om effectief te regeren, laat staan voor seks”. Ida Odinga, vrouw van premier Raila Odinga, verklaarde zich solidair met de staking, maar de om zijn opportunisme bekendstaande politicus heeft volgens de grappen genoeg vriendinnetjes. Veel gegiechel dus over de staking en de aanleiding kwam nauwelijks meer ter sprake. De discussies gingen meer over machtspelletjes tussen man en vrouw dan tussen politici.

Waar ging de staking ook al weer over? De tien vrouwenorganisaties achter de staking klagen over de hervormingen die de coalitieregering had beloofd, maar niet heeft uitgevoerd. Er bestaat een grote en gevaarlijke politieke impasse in Kenia. De kop van een krant dinsdag luidde dat de rivalen Kibaki en Odinga elkaar voor het eerst na twee weken weer hadden ontmoet. De twee topleiders van het land overleggen nauwelijks meer.

Kenia balanceerde begin vorig jaar twee maanden op de rand van de afgrond als gevolg van omstreden presidentsverkiezingen en grootschalig politiek geweld dat daar op volgde. Onder internationale druk kwam een coalitieregering tot stand van Kibaki’s en Odinga’s partij. De oppositiepartij van Odinga zit nu in de regering maar kreeg geen macht. Die voortdurende strijd om invloed heeft de regering lamgelegd.

Hervormingen blijven uit, zoals veranderingen in het ongelijke landbezit, in het corrupte gerechtelijke apparaat en in de politie. En er zijn nog nauwelijks stappen ondernomen voor een nieuwe grondwet. Deze hervormingen zijn nodig om een sociale explosie, zoals die van begin vorig jaar, te voorkomen, waarschuwen buitenlandse diplomaten vrijwel dagelijks.

De internationale bemiddelaar Kofi Annan toont zich herhaaldelijk bezorgd over de weigering van de Keniaanse leiders om de gemaakte afspraken uit te voeren. Tijdens zijn bemiddeling vorig jaar benadrukte hij steeds opnieuw dat het politieke geweld de ongelijkheid tussen arm en rijk in Kenia heeft blootgelegd. De Kenianen oordelen volgens opiniepeilingen uiterst negatief over de coalitieregering. Maar de politieke klasse vangt weinig van dit alom heersende sentiment op, de scheiding tussen de politieke elite en de bevolking lijkt groter dan ooit. En dat is misschien wel het grootste probleem van Kenia: terwijl de maatschappelijke tijdbom doortikt en de onvrede groeit, spelen de politici mooi weer. Daar zal de één week lange, afgedwongen seksuele onthouding weinig aan hebben veranderd.