Woedend bevrijdster van vrouwen

The Women’s Room van de feministische schrijfster Marilyn French werd in de jaren tachtig wereldwijd de bijbel van de tweede Feministische Golf.

Marilyn French in 1987 (Foto AP) FILE - In this 1987 file photo, writer Marilyn French, cigarette in hand, poses during an interview in her New York apartment. French, whose novel "The Women's Room" sold 20 million copies in as many languages, has died of heart failure Saturday May 2, 2009 in New York City. (AP Photo/Marty Lederhandler, File) Associated Press

De strijd van de afgelopen zaterdag overleden feministische schrijfster Marilyn French (79) hield nooit op. Toen haar in 2006 werd gevraagd of zij, bijna dertig jaar na het verschijnen van haar woedende roman The Women’s Room, vond dat de vrouwenstrijd in westerse landen niet goeddeels voorbij was, antwoordde zij: „Hoe meer vooruitgang vrouwen boeken, hoe groter de terugslag zal zijn. Ze zullen proberen het ons allemaal af te pakken.”

French werd in 1929 geboren in Brooklyn. Ze studeerde filosofie en literatuur, trouwde met advocaat Robert French en scheidde in 1967, maar hield zijn achternaam.

Haar debuut was The Women’s Room (1977), het verhaal van desperate housewife Mira Ward die bijna stikt in de buitenwijken van de jaren vijftig en bevrijding vindt in een echtscheiding, een studie aan Harvard en de vriendschap van andere intelligente vrouwen. Het boek werd een bijbel van de Tweede Feministische Golf, omdat het in staat bleek vrouwen overal ter wereld boos en strijdvaardig te maken. Er werden twintig miljoen exemplaren verkocht in twintig talen. „Het maakte duidelijk dat vrouwen niet alleen waren en niet gek”, zei Gloria Steinem erover in de New York Times. In The Guardian vergelijkt schrijfster Hilary Mantel het met Doris Lessings The Golden Notebook en Simone de Beauvoirs La Deuxième Sexe.

De authentieke razernij in het boek kwam wellicht voort uit French’ eigen leven. Ook zij bevrijdde zich geestelijk op Harvard en leed zwaar onder de verkrachting, op achttienjarige leeftijd, van haar dochter. Een van de personages zegt in de roman dat „alle mannen verkrachters zijn” (‘They rape us with their eyes, their laws and their codes’), wat French de reputatie bezorgde van ‘schrijfster met een AK-47’.

French promoveerde op James Joyces’Ulysses, maar publiceerde gedurende haar verdere leven vooral over de achterstelling van vrouwen, haar boodschap al naar gelang verpakkend als academische studie of roman. In 1985 publiceerde ze Beyond Power: On Women, Men and Morals, een geschiedenis van het patriarchaat. Een ander academisch werk was de dikke studie The War against Women (1992). Van haar zeven romans waren The Bleeding Heart (1980) en Her Mothers Daughter (1987) het meest succesvol. In 1998 kwam ze met een alom geprezen boek over haar strijd tegen kanker, A Season in Hell.

Marilyn French goot haar overtuiging lang in de formule die haar zoveel succes had bezorgd: woede en sentiment, en een overzichtelijke ordening van karakters - onschuldige vrouwelijke slachtoffers en slechtwillende, onverschillige mannen. Het maakte dat een latere roman als Summer with George (1996) in deze krant werd omschreven als ‘femikitsch’. In the Name of Friendship werd pas drie jaar nadat het in Nederland een succes was geworden, uitgegeven door een kleine Amerikaanse uitgeverij.

In Nederland kwam een roman van French tot in de jaren negentig steevast in de toptien terecht. De schrijfster deed dan ook regelmatig Nederland aan, waarbij ze zich even vriendelijk als onvermoeibaar strijdlustig toonde. Het feminisme mocht dan verwaterd zijn - verbreed tot verstandige discussies over power- versus keuzefeminisme, of de seksualisering van de samenleving - voor haar was alles nog altijd zoals ze in The Bleeding Heart had opgeschreven: ‘There’s nothing I can do with my anger, you know? It just sits around, steaming.’

    • Maartje Somers