Onmogelijke partner

President Saakasjvili van Georgië begint voor de Noord-Atlantische alliantie nu echt een onmogelijke bondgenoot te worden. Zijn regering stuurde gisteren dolle persberichten rond over een muiterij op een legerbasis ten noordoosten van de hoofdstad Tbilisi, die al na een paar uur zou zijn neergeslagen.

Volgens Binnenlandse Zaken ging het om een poging de antiterroristische oefening met de NAVO en enkele ex-Sovjetrepublieken, die vandaag zou beginnen en een paar weken duurt, te ontwrichten. Kortom, om een soort voorbode van een militaire coup tegen de regering. Saakasjvili, die ter plekke de rebellie de kop zou hebben ingedrukt, zei dat de muiters „speciale banden onderhielden met ‘special forces’ in een specifiek land dat wij kennen”. Een samenzweerderige manier om te zeggen dat Rusland erachter zou zitten.

Conspiratief denken en redeneren is in Georgië normaal. Altijd zijn het anderen die arglistig politiek bedrijven. Dat de muitende soldaten wellicht niet meer hadden gedaan dan weigeren om in het geweer te komen tegen de binnenlandse oppositie – een plausibele verklaring die ook circuleert in Tbilisi – is in een paranoïde cultuur te simpel om te geloven.

Georgië, waar de economie zwaar lijdt onder de verloren vijfdaagse oorlog met Rusland van afgelopen zomer en de gevolgen van de wereldwijde kredietcrisis, is mede daarom nooit een stabiele staat geworden sinds de onafhankelijkheid van 1991. Door dit euvel is de republiek ook kwetsbaarder voor pressie van ex-kolonisator Rusland gebleven dan ze door haar strategische ligging en gebrek aan economisch potentieel toch al is. Het Hollandse gezegde ‘wie niet sterk is, moet slim zijn’, is aan Georgië niet besteed.

De NAVO lijkt zich daarvan niet voldoende bewust. Het bondgenootschap is in ieder geval niet in staat Saakasjvili te disciplineren. De suggestie dat een vreemde lange arm de muitende militairen stuurde, is koren op de molen van die facties in en rond het Kremlin die de betrekkingen met het Westen zo koel mogelijk willen houden. Nu Medvedev exact één jaar president is, verzamelen deze isolationisten zich rond premier Poetin. Ze zijn niet helemaal zeker van hun zaak. Zij grijpen daarom elke aanleiding aan om normalisering van de betrekkingen met het Westen te vertragen. Dat minister Lavrov van Buitenlandse Zaken, zelf een sceptische ‘realpolitiker’, gisteren eenzijdig besloot om het speciale ‘verzoeningberaad’ met de NAVO van 18 mei af te blazen, illustreerde de machtspositie van deze groep.

De NAVO heeft Georgië (en Oekraïne) in april 2008 beloofd dat deze twee landen onder de rook van Moskou te zijner tijd lid worden van de alliantie. Die belofte maakt schuld, ook al kwam ze onder druk van toenmalig president Bush tot stand en was ze prematuur. Maar dat wil niet zeggen dat de NAVO zich op sleeptouw moet laten nemen. De alliantie moet een eigen koers varen en eigen belangen in het oog houden. De ‘reset’ in de betrekkingen, zoals president Obama beoogt, is van een hogere orde dan de machtspositie van Saakasjvili.