Heks Susan Smit vliegt niet rond op bezemsteel

Susan Smit (Foto Birgit Berger) Top Sante: Amsterdam, 7 januari 2005 Susan Smit Berger, Birgit

Susan Smit, schrijfster, boekrecensente op televisie en, zoals ze het zelf omschrijft ‘ingewijde heks’ heeft een boek (438 pagina’s) met reistips geschreven: 100 spirituele plekken die je gezien moet hebben.

Sommige plekken heeft ze zelf gezien, en ze beschrijft dan haar spirituele ervaringen bij die ‘krachtplek’. En ze is er ook bij te zien.

Ze poseert op sommige foto’s bij zo’n plek, al of niet met modieuze pet of hippe zonnebril op. Op andere foto’s is ze nergens te zien, en de beschrijving is ook encyclopedischer. Dan weet je het al. Daar was ze niet. Ze is niet op een bezem de wereld rondgevlogen om alle honderd plekken te bezoeken. In een radio-interview vertelde ze dat ze op dertig beschreven plekken is geweest. De overige zeventig plekken heeft ze met een vriend, Joris van de Weerd, beschreven, op basis van gesprekken met mensen die er wel waren. „Ik ga de gids ook zelf gebruiken”, zoals ze in een radio-interview zei.

Moderne heksen vliegen dus niet op een bezemsteel, maar gewoon per vliegtuig. Ze hebben, als we op Smit af moeten gaan, een zeer brede belangstelling voor alles wat maar enigszins met het bovenaardse, magische, kortom het ‘spirituele’ te maken heeft. Vooraf stelt ze dat je je moet openstellen voor bijzondere spirituele ervaringen en avontuur. Niet sceptisch zijn. ‘Boek eens geen hotel’ luidt een van de tips. Behalve prehistorische, niet-christelijke plekken en monumenten zijn ook christelijke plekken opgenomen, zoals de Sint Pieter in Vaticaanstad, hoofdkwartier van de heksenbestrijders sinds eeuwen. Daar voelt Smit zich pas in de tuinen, buiten de paapse paleizen thuis. De natuur is een belangrijke spiritueleplekkenleverancier: van de Grand Canyon in de VS tot de Grote Slenk in Kenia, waar de oudste menselijke resten gevonden zijn. De grote kuddes gnoes en zebra’s die ze daar ziet rennen, doet haar voelen, ‘in een flits, alsof ik deel uitmaak van de keten van leven’.

Zulke emoties over de natuur horen bij de spirituele ervaringen die Smit zoekt, want als moderne heks voelt ze zich verbonden met de oude heidense, voorchristelijke natuurreligie, waarin moeder aarde een godin was, van wie vrouwelijke kracht uitgaat. Als een menselijke wichelroede gaat ze er steeds op uit om iets van dergelijke krachten te voelen. Het mag dan ook niet verwonderlijk heten dat ze bij het altaar van de kathedraal van Chartres de volgende sensatie beschrijft: ‘Als ik mediteer, heb ik soms het gevoel dat er van boven energie in me wordt gegoten. Nu lijkt het – en dat kan gek klinken – alsof de energie binnenkomt van onderen, via mijn voeten en tussen mijn benen. Zoiets heb ik nog nooit gevoeld. Het is liefdevolle, actieve energie.’

‘Je hoeft je ogen maar dicht te doen en je bent op de plek die Susan beschrijft’, beveelt acteur en presentator Chris Zegers het boek op de achterflap aan, maar of Zegers Chartres op het oog had, is niet duidelijk.

Smit legt daarna uit wat ze in Chartres voelde: ze stond recht boven de oeroude bron in een put in de crypte onder het altaar, ooit gewijd aan de godin van de aarde, het goddelijke vrouwelijke.

Paul Steenhuis

Susan Smit, 100 spirituele plekken die je gezien moet hebben, Prometheus, € 15

    • Paul Steenhuis