Zijn er veel Nederlandse achternamen uitgestorven?

Hendrikje Warmerdam en Thijs Schipper uit Dordrecht vragen zich af wat er gebeurt met uitgestorven achternamen. „Verdwijnen deze of worden ze ergens gearchiveerd? En komen er, immigranten daargelaten, eigenlijk nog nieuwe namen bij?”

Sinds de grote volkstelling van 31 mei 1947 worden alle familienamen bijgehouden in de Nederlandse Familienamen Databank (NFD) van het Meertens Instituut in Amsterdam. Destijds waren er zo’n 125.000 achternamen in omloop, waarvan een groot deel (92.724) is gearchiveerd. Lastig werk, legt Leendert Brouwer van het Meertens Instituut uit. „Alles is op strookjes geschreven, soms in onleesbaar handschrift.”

Een klein deel van de namen uit 1947 kwam heel vaak voor, en een groot deel heel weinig. Van die weinig voorkomende namen zijn er een aantal uitgestorven, legt Brouwer uit. „Zoals Hutspot, Arendneef, Aurelius, Bilderdijk, Blauwvoet, Blijfhier en Hardevuist.”

Deze zijn wel terug te vinden in het online archief van de NFD. Door een willekeurige naam in te typen op de website kun je zien hoe vaak deze in 2007 nog voorkwam. Zo is de achternaam Flotat met uitsterven bedreigd. Volgens de NFD komt deze nog maar vijf keer voor.

Een achternaam verdwijnt vaak pas als iemand daar zelf voor kiest. Zoals bij een naam die „last geeft bij het maatschappelijke verkeer”, Taalwetenschapper Gerrit Bloothooft van de Universiteit Utrecht geeft enkele voorbeelden: „Achternamen zoals Pik, Kloot of Sukkel.”

Het veranderen van een naam gaat via het ministerie van Justitie en kost 487,50 euro. Daarbij probeert het ministerie door de klinkers aan te passen, de nieuwe naam niet te veel af te laten wijken van de oude. Voorwaarde is wel dat de nieuw gekozen naam nog niet bestaat. Dus ja, er komen heel soms nieuwe Nederlandse achternamen bij.

Maar, zegt Brouwer, gelukkig zijn er ook nog naamdragers met negatief klinkende namen die dat niet zo ervaren. „Terecht, want van oudsher betekenden die namen iets heel anders dan waarmee ze nu worden geassocieerd.”

Stijn Bronzwaer

Check je eigen achternaam in de Familienamen Databank via nrcnext.nl/links