Aanraakbare vorstin

Koningin Beatrix woont vanavond het 5 Mei-concert op de Amstel in Amsterdam bij en naar vurig valt te hopen kan zij dat ongestoord doen, zonder vrees voor haar leven. Koninginnedag 2009, vorige week donderdag, heeft bevestigd dat dit geen vanzelfsprekendheid is.

Karst T., de aanslagpleger van 30 april, heeft aan een illusie een einde gemaakt: de gedachte dat de koningin zich onbekommerd tussen haar onderdanen kan begeven. Dat heeft consequenties en die waren gisteravond op en rond de Dam, bij de Nationale Dodenherdenking, zichtbaar in de vorm van extra beveiligingsmaatregelen.

Prins Constantijn, de jongste zoon van koningin Beatrix, heeft ervoor gepleit dat het open karakter van Koninginnedag behouden blijft en de nadruk gelegd op de openheid en toegankelijkheid die de koninklijke familie altijd zou hebben betracht. Voetstoots mag worden aangenomen dat de prins zijn formuleringen met zorg heeft gekozen, in overleg met het staatshoofd. Het is een dapper standpunt, maar de vraag is: is het ook een in de praktijk houdbare opvatting?

In de reacties op de aanslag van vorige week, die zeven mensen het leven heeft gekost, klonk na de ontzetting van het eerste moment iets te vaak het excuus door dat ‘een gek nu eenmaal niet valt tegen te houden’. In absolute zin is dat misschien waar, maar daarmee is niet gezegd dat de 38-jarige dader, scheurend in zijn zwarte Suzuki over Apeldoornse straten, niet te stoppen zou zijn geweest. Het sprak dan ook vanzelf dat de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie vrijdag besloten tot een uitgebreid feitenonderzoek naar de beveiligingsmaatregelen rond Koninginnedag. Aangenomen mag worden dat de onderzoekende instantie, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding die verantwoordelijk is voor het nationaal stelsel van beveiligen en bewaken, ook haar eigen rol hierbij betrekt.

Het onderzoek zal moeten laten zien wat er is misgegaan in Apeldoorn, maar ook hoe zulke treurige gebeurtenissen zoveel mogelijk te voorkomen zijn. Opvallend was de opmerking van burgemeester De Graaf van Apeldoorn dat vooraf niet was overwogen om betonblokken als wegafzetting te gebruiken langs (delen van) de route waar de bus met de koninklijke familie reed. „Het is hier geen Kamp Holland”, zei de burgemeester.

Toch moeten juist dergelijke maatregelen worden overwogen. Bewezen is dat dranghekken niet afdoende zijn – en dat het publiek als een soort menselijk schild fungeerde, is een afschuwelijke gedachte.

Dat 100 procent veiligheid niet te garanderen valt, is nog geen reden om niet naar het optimum te streven. De door sommigen gewenste ‘aanraakbaarheid’ van het staatshoofd moet scherp worden afgewogen tegen haar veiligheid en van degenen die haar van dichtbij wensen te zien. Op 30 april 2009 slaagde een overspannen man erin met een aanslag op het Koninklijk Huis het land te schokken. Het is naïef om te veronderstellen dat zoiets niet nog een keer kan gebeuren.