Sjakoo's eeuw is verrassend actueel

Musical Sjakoo, door Beeldenstorm. Gezien: 3/5 naast Nemo, Amsterdam. Aldaar t/m 31 juli. Inl. www.sjakoo.com****

Zelden bood een musical zo’n mooi uitzicht als Sjakoo: een openluchtvoorstelling op een ponton in het Oosterdok in Amsterdam, naast het Nemo-gebouw en de aldaar aangemeerde kopie van het VOC-schip De Amsterdam, met de zeventiende-eeuwse praalpanden langs het IJ als achtergrond. Daar, op die zachtjes schommelende speelvloer met houtconstructies in gebleekt turquoise waarin allerlei verrassende interieurtjes blijken schuil te gaan, voltrekt zich een speels spektakel – gesitueerd aan het eind van de Gouden Eeuw, toen een zekere Sjakoo de schilderachtigste crimineel van de stad was.

Met de echte Sjakoo, die in 1718 werd veroordeeld en geradbraakt, heeft dit verhaal weinig te maken. Met de mythe, die hem na zijn dood tot een Robin Hood maakte die de armen liet meedelen in wat hij stal van de rijken, des te meer. In het script van Dick van den Heuvel wordt naar het heden geknipoogd vanuit het tijdsgewricht van Sjakoo: toen de welvaart week voor een crisis en de vroede vaderen de schuld op de schouders van de vele buitenlanders trachtten af te wentelen. Want het wemelde toen al van de buitenlanders. „Hoe lang ook de weg was, ’t is jouw Amsterdam”, zingt het openingslied over hen.

Van den Heuvel heeft die onmiskenbare boodschap verpakt in een bruisend relaas waarin het gezag de vorm heeft aangenomen van de schout Banning Cocq en diens in kanariegeel gestoken adjudant Van Ruytenburg, zoals ze op De Nachtwacht werden afgebeeld door Rembrandt (die trouwens zelf even met een verfroller een muurtje staat te schilderen). Voorts worden de lijken van de gehangenen hier gefileerd door een zekere professor Tulp. En bovendien duikt nog ergens een raaskallende toneelspeler op die slechts in Vondel-verzen spreekt.

Die fleurige fantasie is de musical Sjakoo, op aanstekelijke meezingmuziek van Fons Merkies die de voorstelling ook samen met Van den Heuvel heeft geregisseerd. Met spelers die stuk voor stuk de kluchtige kanten knap combineren met de spanning van de strijd tussen de schutterij en de havelozen. Lieuwe Roonder is een energieke, vrijgevochten Sjakoo wiens heldhaftigheid ook wel eens te wensen overlaat. Hij wordt mooi op zijn nummer gezet door Hanneke Last, als de met hem samenspannende dochter van Banning Cocq. De diverse gezagsdragers worden met veel komische flair gespeeld door Simon Zwiers en Ara Halici, terwijl Ali Cifteci zijn buitenlandersrollen vrolijk combineert met die van de verteller – een man die de boeren, burgers en buitenlui volop laat meeleven met de gebeurtenissen.

De aandacht voor het unieke, authentieke uitzicht maakt zodoende al gauw plaats voor wat er op het ponton wordt vertoond. Zo bezienswaardig is dat.

    • Henk van Gelder