Meditatief schuifelen met Vietnamese monnik

De boeddhistische zenleraar Thich Nhat Hanh bezocht deze week Nederland, met een rustgevende boodschap voor de wereld. „Het geluk ligt in het hier en nu.”

Thich Nhat Hanh zit in 2007 voor een boeddhaposter in een Noord-Vietnamese pagode. (Foto Reuters) Buddhist monk Thich Nhat Hanh, who left Vietnam in 1966 and lives in France, sits in front of a poster of the Budhha after finishing a speech at the opening ceremony of a requiem mass at the Non Nuoc pagoda in Soc Son mountain, 64 km (40 miles) north of Hanoi, April 20, 2007. Internationally renowned Zen monk Nhat Hanh on Friday led larger-than-expected crowds in a ceremony intended to heal wounds of the Vietnam war that ended 32 years ago this month. REUTERS/Kham (VIETNAM) REUTERS

Participerende journalistiek kan ongemakkelijk zijn. Na afloop van het gesprek over zijn levensfilosofie nodigt de Vietnamese boeddhistische leraar Thich Nhat Hanh (82) de aanwezigen uit om met hem mee te doen aan een loopmeditatie. Weigeren lijkt geen optie.

Hanh krijgt een das om van zijn persoonlijke assistent en zet een bruine, wollen muts op. Dan loopt hij langzaam naar buiten. Adem in, stap, ik ben gearriveerd. Adem uit, stap, ik ben thuis. De aanwezigen volgen hem.

Het geluk ligt in het hier en nu, legt hij uit. „Je bestemming is dit moment. Het gaat er niet om waar je vandaan komt of waar je heengaat. Met aandacht lopen maakt je vrij van teleurstelling of spijt over het verleden en bevrijdt je van de angst voor de toekomst.”

Thich Nhat Hanh werd in 1926 in Vietnam geboren en ging op zestienjarige leeftijd het boeddhistische klooster in. Tijdens de Vietnamese oorlog streed hij voor verzoening tussen Noord en Zuid. De zwarte Amerikaanse dominee Martin Luther King beval hem in 1967 aan voor de Nobelprijs voor de Vrede, maar het comité besloot de prijs dat jaar niet toe te kennen.

Later zette Hanh zich in voor Vietnamese bootvluchtelingen. Sinds de jaren tachtig staat hij aan het hoofd van een boeddhistische kloostergemeenschap in Plum Village in de Franse Dordogne. Van daaruit reist hij de wereld over met zijn boodschap van vrede en verzoening, die hij in tientallen boeken verwoordde. Deze week verscheen Wat de wereld nodig heeft, een boeddhistische visie op het behoud van de aarde.

Het terrein rondom de Sint Willibrords Abdij in Doetinchem leent zich goed voor een stevige boswandeling. De bomen zijn op hun mooist. De vogels overstemmen het geraas van de snelweg een paar kilometer verderop.

Meditatief lopen is wat anders dan stevig wandelen. Het is een vorm van inkeer, van ultieme onthaasting, die moeite kost. In een half uur lopen de veertig aanwezigen rond het gastenverblijf van de abdij. Adem in, stap, ik ben gearriveerd. Adem uit, stap, ik ben thuis.

Thich Nhat Hanh omarmt een boom en wil in het gras gaan zitten. Zijn assistent tovert plotseling een laag krukje tevoorschijn. Dan zingen de monniken en nonnen die met hem zijn meegekomen uit Frankrijk een lied over de eenheid met de natuur.

Zijn boodschap spreekt aan. Een dag later blijkt de grote zaal van het World Forum in Den Haag volledig bezet. Meer dan tweeduizend mensen hebben 25 euro neergeteld om Thich Nhat Hanh te zien en te horen. Een koopje, zegt een van de deelnemers. „De dalai lama, die begin juni komt, is veel duurder, maar dan kom ik ook.”

Na een collectieve ontspanningsoefening betreedt Thich Nhat Hanh om zeven uur de zaal, waar hij plaatsneemt op een klein wit podium, omgeven door bloemen. Links naast hem twaalf nonnen, rechts acht monniken, allen in lotuszit. Als hij het woord neemt sluiten velen de ogen. Leef met aandacht, klinkt zijn boodschap. „Als je ’s morgens je handen wast, besef dan dat het water hoog uit de bergen komt of diep uit de grond. Verwonder je over het water dat uit de kraan komt en dat alle leven in stand houdt.” Sommigen raken zo ontspannen van zijn boodschap dat ze in slaap vallen. Zelfs het geluid van de gong waarop met enige regelmaat wordt geslagen, wekt hen niet.

Thich Nhat Hanhs boodschap is universeel en overstijgt godsdienstige verschillen. „Het zuivere land van de Boeddha is het koninkrijk Gods uit het evangelie. Denk aan het verhaal van Jezus over de schat in de akker. De man die de schat vond, verkocht onmiddellijk alles wat hij had om die akker te kopen. Het koninkrijk is niet iets van de toekomst maar van het hier en nu.”

„Het boeddhisme is geen religie”, beklemtoont Roos Verhaak (60) uit Wijchen. Zelf heeft ze zenmeditatie geleerd in een klooster van Dominicanen in Zuid-Duitsland. „Ik leefde al lang met de vraag naar de zin van het leven. Die vraag werd acuut na het verlies van mijn partner en een ander familielid. Dankzij regelmatige meditaties voel ik me niet meer geïsoleerd. Ik voel mij met het hele leven in al zijn facetten verbonden.”

Verhaaks keus voor Thich Nhat Hanh als zenmeester is ingegeven door zijn integriteit. „Hij spreekt me aan omdat hij me vrij laat. Hij vraagt niets van je, ook geen geld. Je bent altijd welkom en je hoeft geen verantwoording af te leggen. En je hoeft ook niets te geloven, zoals dat in de rooms-katholieke kerk moet. Je neemt van Hanhs woorden alleen over wat aansluit op jouw ontwikkeling en ervaring.” Elke twee weken ontmoet ze geestverwanten in de sangha, de boeddhistische gemeenschap, van Nijmegen voor meditatieoefeningen en gesprekken.

Op weg van het voormalige Congresgebouw naar het station ben je je bewust van de stappen die je zet. De geluiden van de Haagse KoninginneNach ketsen op je af.

Site Thich Nhat Hanh: www.aandacht.net

    • Herman Amelink