Medeleven, voor even

Zaterdag is het volle maan. En volle maan in mei is Wesak. Dan herdenken boeddhisten drie gebeurtenissen: de geboorte, dood en verlichting van de Indiase prins Siddharta Gautama. In Bodh Gaya in de deelstaat Bihar, bereikte hij onder een boom de staat van verlichting – werd Boeddha – en overwon alle verlangens en lijden van de wereld. Volgens de boeddhistische jaartelling leven we in het jaar 2553.

Met Wesak verzamelen monniken en leken zich vóór zonsopgang in de tempels voor het hijsen van de vlag met de vijf kleuren, die staan voor het boeddhistische universum. Blauw (Sanskriet: nila) voor compassie; geel (pita) voor de Weg van het Midden, de leegte tussen uitersten; rood (lohita) voor praktische zegeningen als voorspoed; wit (odata) voor de zuiverheid van Boeddha’s leer die leidt tot bevrijding buiten ruimte en tijd; en oranje (manjesta) voor wijsheid.

Monniken en leken leggen eenvoudige offergaven van bloemen, kaarsen en wierookstokjes aan de voeten van hun leraar. Vergankelijke geschenken die de boeddhist eraan herinneren dat, zoals bloemen verwelken en kaarsen en wierook opbranden, leven onderworpen is aan verval en dood. Boeddha’s volgelingen worden opgeroepen af te zien van doden in allerlei vorm en die dag alleen vegetarisch te eten.

Devote boeddhisten worden geacht met Wesak te luisteren naar de voordrachten van monniken. Zij reciteren verzen die volgens de overlevering 25 eeuwen geleden zijn opgetekend uit de mond van de Boeddha zelf, om vrede en geluk af te smeken voor volk en regering. Boeddhisten worden eraan herinnerd dat zij in vrede moeten leven met mensen van een ander geloof en hun religie moeten respecteren.

Zoals zo vaak wijkt de praktijk af van de leer. Het boeddhisme bereikte in de derde eeuw voor Christus het eiland Ceylon. In het moderne Sri Lanka is 70 procent van de bevolking – meest etnische Singalezen – boeddhist en chauvinistische Singalezen beschouwen het boeddhisme als hoeksteen van de nationale identiteit.

Sri Lanka trekt twee dagen uit voor de viering van Wesak en op last van de regering worden alle drankwinkels en slachthuizen gesloten. Vogels, insecten en andere dieren worden bij duizenden vrijgelaten. Maar deze ‘symbolische daad van bevrijding’ geldt niet voor gevangen strijders van de Tamil-minderheid, overwegend hindoes. En het slotoffensief tegen de Tamil Tijgers zal na twee dagen van medeleven doorgaan.

Dirk Vlasblom