Gekrakeel over voorstel Merkel

De Duitse bondskanselier Merkel wil naar de stembus met een pleidooi voor belastingverlaging, maar haar partij CDU is verdeeld.

Krap vijf maanden voor de Bondsdagverkiezingen in Duitsland is binnen de CDU, de partij van kanselier Angela Merkel, een strijd losgebarsten over het verkiezingsprogramma van de christen-democraten. De explosief stijgende staatsschuld heeft belastingverlaging als ‘cadeau’ aan de kiezer tot inzet van een principieel debat gemaakt.

CDU-lijsttrekker Merkel zei zaterdag in de lokale Ruhr Nachrichten dat belastingverlichting na 2010 mogelijk is. „We willen met ons verkiezingsprogramma inzetten op schuldaflossing, investeringen en innovatie en belastingverlichtingen”.

Merkels uitlatingen hebben heftige kritiek in haar eigen partij losgemaakt. De machtige christen-democratische premiers van de deelstaten Saksen, Saksen-Anhalt en Sleeswijk-Holstein – Stanislaw Tillich, Wolfgang Böhmer en Peter Harry Carstensen – reageerden met onbegrip op haar voorstel.

„We kunnen ons op dit moment geen belastingverlagingen permitteren”, aldus Carstensen. „Ik zou er dankbaar voor zijn als we de kiezer geen fiscale cadeautjes geven”. Böhmer en Tillich lieten zich in soortgelijke bewoordingen uit. „We moeten in geen geval toezeggingen doen die we niet kunnen waarmaken”.

De strijd tegen de kredietcrisis kost Duitsland miljarden. Voor volgend jaar voorziet minister Peer Steinbrück van Financiën een record aan nieuwe schulden: tot 80 miljard euro. Door het inlossen van verkiezingsbeloftes zou dat bedrag nog hoger kunnen uitpakken.

Fiscale verlichting kan in crisistijd de binnenlandse consumptie aanjagen. De zusterpartij van de CDU in Beieren, de conservatief-christelijke CSU, is mede om die reden voorstander van Merkels plan.

Maar de partijcontroverse over het juiste fiscale beleid „ brengt Merkel in verlegenheid”. „Het vergroot haar gezag als crisismanager niet”, zei een liberale politicus vanmorgen. „Het is maar de vraag of dit soort zaken in tijden van economische onzekerheid bij de kiezer aankomt”.

De grote concurrent van de CDU, de sociaal-democratische SPD, was er als de kippen bij om Merkel en de christen-democraten juist dit aspect aan te wrijven. Partijsecretaris Hubertus Heil: „De CDU is politiek de richting kwijt, terwijl het land leiding nodig heeft”.De sociaal-democraten hebben twee weken geleden als eerste hun verkiezingsprogramma gepresenteerd, met als thema’s werk, sociale rechtvaardigheid, onderwijs en duurzaamheid.

Lijsttrekker Frank-Walter Steinmeier, nu nog vice-kanselier en minister van Buitenlandse Zaken, hoopt bondskanselier te worden. Hij probeert zich momenteel te profileren als ‘redder van Opel’, de in problemen geraakte Duitse automaker. In de peilingen staat de SPD er tamelijk slecht voor, hoewel minder dramatisch dan enkele weken geleden. Steinmeier loopt iets op Merkel in.

De campagne voor de Bondsdagverkiezingen ligt nog grotendeels open. Politiek gezien is het een lange tijd tot zondag 27 september, de dag van de stembus. En voordien zijn er nog de Duitse presidentsverkiezingen, de Europese verkiezingen en een aantal deelstaatverkiezingen.

Nu al staat vast dat de strijd om het Duitse electoraat in het teken van de recessie komt te staan. „Wie zich op het juiste moment het beste weet te profileren als een betrouwbare en solide crisismanager kan veel stemmen pakken”, zo luidde het oordeel van een opinie-onderzoeksbureau op een recente discussiebijeenkomst in Berlijn.

Maar onverwachte gebeurtenissen kunnen evenzeer een rol spelen. Zo wist bondskanselier Gerhard Schröder in september 2002 nipt de Bondsdagverkiezingen te winnen door handig in te spelen op een overstroming van de rivier de Elbe, die kort voor de stembus grote delen van Oost-Duitsland blank zette.

Het gekrakeel over de vraag of er wel of geen belastingsverlagingen moeten komen, straalt alleszins ongunstig af op Merkel. Of het legt – erger nog – interne verdeeldheid bij de christen-democraten bloot. Maar in Berlijn weet men dat Angela Merkel op zulke momenten op haar best is. Terugvechten vanuit moeilijke posities geldt al jaren als haar specialiteit.

    • Joost van der Vaart