De mesters voeren voor het laatst

Egypte ruimt zijn varkens wegens de griep en de rotzooi die ze geven. De christelijke varkensboeren klagen over discriminatie.

Een Egyptische ambtenaar desinfecteert een varkenshouderij in Kairo. De regering heeft besloten in verband met de varkensgriep alle varkens te ruimen. (Foto Reuters) A member of the Egyptian government's animal disease department works to disinfect a pig farm as a precaution in Cairo , April 27, 2009. Egyptian health authorities are examining about 350,000 pigs being raised in Cairo and other provinces for swine flu. REUTERS/Amr Abdallah Dalsh (EGYPT ANIMALS HEALTH) REUTERS

De dertienjarige Magdi smijt een grote mand met rottend afval in de stinkende blubber tussen zijn varkens. Het is hun galgenmaal. Morgen komt de Egyptische veterinaire dienst onder politiebegeleiding alle beesten ruimen, onder verwijzing naar de dreigende varkensgriep. Voor het vetmesten hoeft Magdi het dus niet te doen. „Het is mijn laatste kans om al het afval weg te werken”, zegt de jonge vuilnisophaler. Binnen drie weken moeten alle, naar schatting 300.000, varkens in heel Egypte zijn afgemaakt. De regering heeft 4 miljoen euro schadevergoeding aangeboden.

De varkenshouders, overwegend christenen, klagen over discriminatie. De regering zou zijn gezwicht voor de druk van de moslimmeerderheid, die walgt van varkens. Varkens zijn immers haram – onrein en daarom ontoelaatbaar. Op televisie hebben islamitische geestelijk leiders de afgelopen dagen onophoudelijk geroepen dat de varkensgriep een goddelijke straf is voor iedereen die zich niet aan de bepalingen van de Koran heeft gehouden. Ook op internetfora wordt de ruiming toegejuicht.

In een kleine geïmproviseerde kerk, aan de rand van de vuilnisstortplaats middenin de pauperwijk Ezbit Nakhl even ten noorden van Kairo, zijn zo’n veertig varkenshouders bijeen om de strategie te bespreken. Drie dagen geleden hebben ze de politie nog weten te verjagen door de agenten met stenen en flessen met varkensstront te bekogelen. Maar ze hebben gehoord hoe de oproerpolitie gisteren traangas heeft gebruikt tegen varkenshouders elders in de stad. Ook is met rubberkogels geschoten.

Ze besluiten zich niet langer te verzetten. „Het heeft toch geen zin”, zegt Yusuf, een oudere man die al van kinds af aan vuilnis ophaalt en zijn varkens vetmest met het afval. Dankzij de geminachte groep van zaballeen – vuilnisophalers – wordt opvallend veel afval gesorteerd en hergebruikt in Egypte.

Maar als alle varkens worden afgemaakt, is er geen bestemming meer voor de etensresten die elke dag bij de huishoudens worden opgehaald.

„Dan komen we niet meer langs”, dreigt Yusuf. „Moet je eens opletten hoe snel het in uw wijk dan net zo erg stinkt als hier bij ons.”

De maatregel wekt vooral veel woede omdat er niet één geval van varkensgriep in Egypte is geconstateerd. De Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties heeft de ruiming daarom scherp gekritiseerd. Die zou bovendien niet nodig zijn, omdat niet bewezen is dat varkens de varkensgriep overdragen op de mens.

Maar de Egyptische regering lijkt het zekere voor het onzekere te willen nemen.

Vervolg Varkens: pagina 5

Mesterijen broeinest ziektes

Twee jaar geleden werd de overheid veroordeeld omdat haar reactie op de vogelgriep veel te traag was geweest. Buiten Azië is Egypte het hardst getroffen door dit virus. In de afgelopen maand zijn er opnieuw drie dodelijke slachtoffers van de vogelgriep gemeld. In totaal zijn zeker 26 mensen er in Egypte aan overleden.

Voorlopig is de vogelgriepepidemie dan ook een veel ernstiger probleem in Egypte dan de nieuwe varkensgriep. Ondanks een verbod worden er op de platte daken van veel huizen nog steeds kippen, eenden, ganzen en duiven gehouden. Vooral meisjes en jonge vrouwen die binnen het gezin verantwoordelijk zijn voor het voeren van het gevogelte, zijn besmet met vogelgriep.

Dat gaat echter voorbij aan het werkelijke motief achter de beslissing om alle varkens te ruimen. „De varkensgriep is een goede aanleiding om een eind te maken aan de zeer onhygiënische toestand in dichtbevolkte gebieden”, verklaarde het ministerie van Volksgezondheid dit weekeinde. Dat verklaart ook waarom de paus van de koptisch orthodoxe kerk heeft geweigerd de ruimingen te veroordelen.

De varkensmesterijen op vuilnisstortplaatsen midden in overbevolkte sloppenwijken worden hoe dan ook gezien als broeinesten van ziektes. Het ministerie van Landbouw noemt het daarom ook een algemene gezondheidsmaatregel. „Nu leven mensen, varkens, ratten en gevogelte allemaal bij elkaar in het afval”, aldus een woordvoerder. „We zullen nieuwe speciale veehouderijen opzetten buiten de stad, net zoals in Europa.”

De overwegend christelijke varkenshouders zijn er niet gerust op. Ze zijn bang dat ze nooit meer varkens zullen mogen mesten en hun enige bron van levensonderhoud zullen verliezen. Met naar schatting zeven miljoen koptische christenen in Egypte, bijna 10 procent van de totale bevolking, is er een aanzienlijke markt voor varkensvlees.

Maar de regering zal geen nieuwe varkenshouderijen toelaten omdat de islamitische meerderheid daarop tegen is, verwacht Yusuf. Hij heeft televisie-imams horen eisen dat het zwijn voor eens en altijd van islamitische grond moet worden verbannen. „Ze zijn allang blij als ze van de varkens en ons af zijn.”

    • Alexander Weissink