Terug naar de fundamenten

De meubelindustrie heeft het moeilijk. Dat was te zien op de Salone del Mobile in Milaan, de grootste designbeurs ter wereld.

De zon scheen harder dan ooit en de proseccokurken knalden volop. Zoals elk jaar werd de Salone del Mobile in Milaan afgelopen week weer opgeluisterd met tientallen party’s. Toch was de stemming bij de grootste meubel- en designbeurs ter wereld minder uitbundig dan voorgaande jaren. De financiële crisis heeft de designindustrie duidelijk stevig geraakt.

In Milaan laat de tijdgeest zich altijd vangen in duizenden nieuwe stoelen en tafels. Zo was de afgelopen jaren duidelijk te merken dat het de sector goed ging. Producenten en designers kwamen met steeds meer, steeds luxere en almaar kostbaarder ontwerpen op de proppen. Een ontwikkeling die uitmondde in ‘design art’: meubels als kunst, in gelimiteerde oplage en gesigneerd door de ontwerper.

Maar dit jaar, op de 48ste Salone, geen overvloed aan modieuze, rijk gedecoreerde en van dure materialen gemaakte meubels. De nadruk lag bij de toonaangevende merken dit keer op soberheid.

Vergeleken met vorige edities werden nu veel minder nieuwe producten onthuld. Opvallend groot was het aanbod van eenvoudige, functionele meubels van kunststof of van multiplex. Diverse producenten kozen voor zekerheid, door klassieke ontwerpen uit de jaren vijftig en zestig opnieuw te produceren. Ook werden in Milaan nieuwe, het milieu minder belastende materialen geïntroduceerd en grepen diverse fabrikanten terug op oude productietechnieken.

Een paar voorbeelden. Het Finse designmerk Artek, bekend van zijn Alvar Aalto-meubels, presenteerde samen met papierfabrikant UPM een modulair meubelsysteem ontworpen door de Japanse architect Shigeru Ban. Van zijn L-vormige module van gerecycled papier en plastic kunnen zowel stoelen, banken als tafels worden gemaakt.

Het Zwitserse Vitra presenteerde, zoals wel meer grote merken, slechts één nieuw ontwerp: de Vegetal, een ingenieuze plastic stoel met natuurmotief van de broers Ronan en Erwan Bouroullec. Een andere vooraanstaande ontwerper, Konstantin Grcic, ontwierp voor het Italiaanse Plank de Monza, een klassiek ogende stoel van essenhout en polypropyleen, die dankzij schuimstof in de zitting comfortabeler zit dan vergelijkbare houten stoelen. Beide stoelen zullen een paar honderd euro gaan kosten.

Het Duitse Classicon zette in Milaan de schijnwerpers op de 82-jarige Braziliaanse ontwerper Sergio Rodrigues, van wie tien stoere houten meubels uit de jaren vijftig en zestig opnieuw in productie zijn genomen.

Een teken des tijds is misschien ook dat Ikea voor het eerst sinds vele jaren in Milaan present was. In de Zona Tortona, waar de hipste merken neerstrijken, viel het Zweedse woonwarenhuis beslist niet uit de toon met zijn onlangs geïntroduceerde PS collectie. Design voor schappelijke prijzen, dat is ook het uitgangspunt van Skitsch, een nieuw Italiaans postorderbedrijf waarvoor diverse Nederlandse ontwerpers, onder anderen Maarten Baas en Kiki van Eijk, aan de slag gingen.

Terug naar de fundamenten, die tendens werd misschien wel het meest overtuigend gedemonstreerd door Koninklijke Tichelaar uit Makkum. De Friese keramiekfabrikant pakte vorig jaar uit met vijf bloemenpiramides, exclusieve pronkvazen in gelimiteerde edities van 70.000 euro per stuk. Ditmaal toonde Tichelaar traditionele tegelkachels van Dick van Hoff en een eenvoudig pottenbakkersservies van Atelier NL, waarvoor de klei op diverse plekken in Nederland is gewonnen. „Vorig jaar vet en exuberant, nu back to basics”, zei directeur Jan Tichelaar.

De hang naar eenvoud werd door sommige ontwerpers meteen ook al op de hak genomen. Zo maakte Richard Woods voor Established & Sons, de succesvolle Britse meubelfirma, Bricks & Mortar, een cartooneske fauteuil met voetenbank die uit bakstenen lijkt opgetrokken. En Front, het Zweedse designcollectief dat in Milaan op wel zeven plekken vertegenwoordigd was, verraste bij Moroso met de Soft Wood Sofa. Op het oog een bank voor een principieel natuurpark. Maar schijn bedriegt, zoals wel vaker bij Front. De sofa is bekleed met een stof van fotoprint en heeft een heerlijke zit.

Beeldverslag van de Salone op www.designws.com