Tempobeul van weinig woorden

Henk Nijdam was een tijdrijder en achtervolger. Een wielrenner die eenmaal op gang niet was te stoppen – zeker op de baan.

Henk Nijdam (1935-2009), wielrenner (Foto Dijkstra) Dijkstra bv

Hij was een boerenzoon uit het noorden, een solist en tijdrijder die over een schier onuitputtelijk uithoudingsvermogen beschikte. Henk Nijdam, die gisteren overleed, was een man van weinig woorden. Als hij maar kon fietsen, hard en zo lang mogelijk.

Tweemaal werd hij winnaar van een etappe in de Tour de France, in 1964 en 1966. Driemaal in de Ronde van Spanje, in 1966 en 1967. Vaak door op de juiste moment weg te springen en dan na een lange solo uit de greep van het peloton te blijven. Op de baan was hij op zijn best, met zes nationale titels en twee wereldtitels op de achtervolging. Het eerste kampioenschap van Nederland op de achtervolging behaalde hij nota bene op een geleende baanfiets.

Nijdam, geboren in het Drentse Eelderwolde, had volgens kenners meer uit zijn wielercarrière kunnen halen. Pas op 26-jarige leeftijd stapte hij over naar de beroepsrenners. Hij werd lid van de befaamde Belgische ploeg Faema-Flandria van Lomme Driessens, met Rik van Looy als kopman. Daarna reed hij vier jaar voor het Nederlandse Televizier van Kees Pellenaars, voor het Franse Peugeot en het Nederlandse Willem II-Gazelle.

Nijdam reed zes keer de Tour. In de vlakke etappes was hij in de frontlinie te vinden. In de bergen was hij kansloos. Dan stapte hij af en ging hij hele stukken te voet.

In 1967 werd hij zelfs uit de Tour gezet. Volkomen uitgeput wilde hij afstappen. Totdat hij uit de auto van de Panorama-verslaggevers Hans Auer en Trino Flothuis een bidon kreeg aangereikt – wat tegen de regels is. Nijdam goot vervolgens de inhoud van de bidon over zijn hoofd, in de veronderstelling dat er water in zat. Maar het was koffie. Met zijn hoofd en trui onder de koffie voltooide hij de etappe.

In 1963 werd zijn zoon Jelle geboren. Ook hij was een solist, tijdrijder en achtervolger. Jelle Nijdam won drie klassiekers, de Amstel Goldrace, Parijs-Brussel en Parijs-Tours en vijf etappes in de Tour de France.

Peter Post herinnert zich Henk Nijdam als „beresterke vent, een man met een geweldig karakter”. Ze streden veel op de baan tegen elkaar op de achtervolging. „Dan was ik gewoon kansloos. Nijdam trok zich van niemand wat aan. Onverschillig, altijd bezig met zichzelf. Een tempobeul. Zo sterk zie je ze tegenwoordig niet meer.”