Stoïcijns tegendraads beleggen

Sluit iedere menselijke factor uit en maak de computer de baas. Met die tactiek wist hedgefonds Transtrend, van Robeco, vorig jaar torenhoge winsten te boeken.

Het was zonder twijfel de beste beslissing van George Möllers voorganger bij Robeco Gery Daeninck: de aankoop van het Rotterdamse hedgefonds Transtrend in 2002. Dankzij de hoge rendementen van dit fonds bleef de schade bij Robeco in 2008 beperkt. Met een beheerd vermogen van 4,6 miljard euro (slechts 4,2 procent van het totale door Robeco beheerde vermogen) bleek Transtrend goed voor ruim eenderde van de opbrengst.

Opmerkelijk, in een tijd waarin iedere beleggingsstrategie lijkt te falen en juist hedgefondsen op grote schaal verliezen lijden. In de chaos op de beurzen die veel fondsen fataal werd, zag Transtrend stoïcijns de rendementen oplopen. De truc? Scheid het kuddegedrag en de emoties van beleggers van de algoritmen die systematisch de trends op de beurzen berekenen. Sluit iedere menselijke factor uit en maak de computer de baas.

Zo werkt de succesformule van Transtrend: het fonds handelt in managed futures, zogeheten termijncontracten in bijvoorbeeld valuta, grondstoffen, aandelenindices en rente-instrumenten. Met behulp van volledig geautomatiseerde handelssystemen wordt ingespeeld op de prijsbewegingen in deze contracten, die voor korte of langere tijd worden aangegaan. Of koersen dalen of stijgen maakt niet uit, als ze maar bewegen. Het systeem houdt nauwlettend de trends in de gaten en spuugt drie keer per dag signalen uit die worden omgezet in aan- en verkoopopdrachten. Heel gedisciplineerd, zonder emotie.

De algoritmen kunnen niet voorspellen wanneer een trend ontstaat, maar signaleren wel structurele bewegingen. Als het tijd is om in of uit te stappen laat de computer weten of een longpositie, om te profiteren van een prijsstijging, of een shortpositie, om te profiteren van een prijsdaling, moet worden ingenomen.

Hoewel maar de helft van de transacties uiteindelijk winst oplevert, is het rendement daarop zo hoog dat de verliesgevende transacties ruimschoots worden gecompenseerd. In 2008 leverde het reguliere beleggingsprogramma van Transtrend een rendement op van bijna 19 procent. De variant met wat meer risico leverde ruim 30 procent op.

Nog succesvoller in 2008 was het niet aan Robeco gelieerde, maar vergelijkbare Oostenrijkse Superfund. Met het traditionele beleggingsprogramma werd hier vorig jaar op een beheerd vermogen van 1,5 miljard euro een rendement van ruim 35 procent behaald, met de agressievere varianten zelfs 50 tot 75 procent.

Op basis van een zelf ontwikkeld geautomatiseerd systeem beleggen ook zij in managed futures. De hoge rendementen in 2008 werden volgens Roland Notermans, directeur van Superfund Nederland, behaald door voor 50 procent te handelen op de voedsel- en grondstoffenmarkten, zoals olie, gas en maïs. Juist die markten waren het afgelopen jaar trendgevoelig.

Met een instapniveau van 5.000 euro is het fonds toegankelijker voor particulieren dan Transtrend, dat een drempel van 250.000 euro hanteert. Volgens Notermans schuilt het geheim in het rotsvaste vertrouwen in het in de jaren negentig ontwikkelde „systeem”. De basis is onveranderd en ook in mindere jaren blijft het systeem heilig.

De trendbeleggers bestaan al jaren, maar geven weinig ruchtbaarheid aan hun manier van geld verdienen. Bij het grote publiek zijn de resultaten nauwelijks bekend, terwijl ze toch een aanzienlijk vermogen beheren. Volgens het Amerikaanse onderzoeksbureau Barclay Hedge hadden de systematische trendvolgers in het laatste kwartaal van 2008 wereldwijd 206 miljard dollar onder beheer. Het gemiddeld rendement kwam over heel 2008 uit op ruim 14 procent.

Is dit nu de toverformule waarmee aan alle beursmalaise een einde komt? Moeten pensioenfondsen en vermogensbeheerders massaal en exclusief hun geld toevertrouwen aan de algoritmen van wiskundigen?

„Nee”, zei Robeco-topman George Möller dinsdag bij de presentatie van de jaarcijfers. Volgens hem is het goed mogelijk dat 2009 een trendloos jaar wordt, na een trendloos eerste kwartaal. „Dat zie je wel vaker na een jaar waarin er juist heel veel trends waren.”

De eerste drie maanden van 2009 leverden in het reguliere fonds van Transtrend een gemiddeld rendement van nauwelijks 1 procent op. Superfund komt in het eerste kwartaal zelfs uit op een negatief rendement van ruim 1 procent. Maar ook dat hoort erbij, volgens Notermans. „In de goede jaren laten we de winst oplopen en in de slechte jaren beperken we de verliezen.”

Hij erkent dat de onrustige markt ook voor trendvolgers minder prettig is, maar benadrukt dat professionele partijen hun percentage beleggingen in managed futures nu juist verhogen. „Het is een eerlijke handel, gebaseerd op de marktprijs. Er spelen geen belangen van aandeelhouders en bestuursleden, geen bonussen en korte termijn strategieën.” Voor trendloze jaren is hij niet bang. „Er zijn altijd trends. Zonder trends kan een mens niet bestaan en heerst er chaos.”