São Paulo stoot al 20 pct minder CO2 uit

Methaangas uit een met gras gecamoufleerde vuilnisbelt wordt omgezet in stroom voor winkels in groot São Paulo. De echte winst is de vermindering van CO2-uitstoot.

De top van de heuvel biedt uitzicht op bossen, bergen en heel in de verte een sloppenwijk, gelegen in het hogere oostelijke deel van São Paulo. Ondanks al het groen hangt er een vreemde geur op het allerhoogste puntje van de met gras bedekte heuvel. Dan komt er ineens een vuilnisauto aanrijden. Een afgevlakt, horizontaal gedeelte van de heuvel blijkt nog gebruikt te worden als stortplaats voor stadsvuil.

Uit de vuilniswagen klimt een man. Hij drukt ergens op een knop. Vervolgens begint de afvalbak zich met veel kabaal te ontdoen van zijn inhoud. Gele, zwarte, en grijze zakken met vuilnis en los afval vallen op de grond. Kartonnen verpakkingen van tomatensaus van Tomatino Molho, van Nestlé melk, roddeltijdschriften, plastic zakken, verrotte appels, kokosnoten, autobanden, zitkussens van sofa’s, er ligt van alles.

Een bulldozer met zware rupsbanden zet nog een keer aan. En hup daar duwt de ronkende machine de nieuwe lading afval tegen de rest aan. Op de ondergrond ligt rode klei. Straks als het samengeperste vuil een hoogte van vijf meter heeft bereikt, zal het afval verdwijnen onder een nieuwe laag klei en later bedekt worden door gras.

Ooit was deze heuvel, 150 hoog, São João genaamd, een van de grootste zichtbare afvalbergen van Latijns Amerika. Verzamelplaats, samen met die andere reusachtige vuilnisbelt Bandeirantes, van al het afval van megapool São Paulo, een van de grootste steden ter wereld. Naar schatting wonen er tussen de 18 miljoen en 20 miljoen mensen in groot São Paulo.

Nu ligt het vuilnis dus verstopt onder het gras. Slechts 10 procent van het gebied van 80 hectare doet nog dienst als stortplaats. Zwarte flexibele buizen, met een totale lengte van zo’n 40.000 meter, liggen over de heuvel heen en gaan op sommige punten de grond in. Daar sluiten ze aan op andere pijpleidingen die de vrijgekomen broeikasgassen van het opgeslagen afval, voornamelijk methaangas, opvangen.

Naast de gecamoufleerde afvalhoop staat een biogasinstallatie. Die zuigt het methaangas op en zet het grotendeels om in stroom (200.000 MWh per jaar). Zo wordt in één klap met het afval geld verdiend – de stroom wordt verkocht – en uitstoot van kooldioxide beperkt. De vuilnisbelt is geleaset voor 15 jaar door Arcadis Logos, een Braziliaans onderdeel van het Nederlandse ingenieursbureau Arcadis, dat met twee andere partners eigenaar is van de biogasinstallatie.

„De stroom wordt onder meer afgenomen door winkelcentra in de stad. En de vermindering van de CO2 uitstoot levert weer verhandelbare emissierechten op”, vertel Manoel da Silva, directeur-president van Arcadis Logos in een vergaderzaaltje in de biogascentrale. In totaal is het project goed voor 8 miljoen carbon credits, waarvan de helft bestemd is voor de gemeente São Paulo.

Maar de belangrijkste winst voor de stad is de afname van uitstoot van kooldioxide, zo bevestigt Eduardo Jorge, secretaris van milieu van de gemeente São Paulo. Want op de andere vuilnisbelt van São Paulo, Bandeirantes, hebben de gemeente en Arcadis Logos een soortgelijk project lopen. Hij zegt: „De uitstoot van CO2 is in São Paulo afgenomen met 20 procent als gevolg van de opvang van methaangas op de vuilnisbelten.”

In Latijns Amerika staat gescheiden afval verzameling nog in de kinderschoenen. En vanwege de aanwezigheid van de grote hoeveelheid, bijna de helft, organisch vuil, rot het vuilnis doorgaans langzaam weg. In de stad was vóór de komst van de projecten – de eerste zag het licht in 2003 - een kwart van de CO2 uitstoot afkomstig van de vuilnisbelten. In het verleden werden bij beide afvalbergen dagelijks 14.000 ton vuilnis gedropt.

De opbrengsten van emissierechten, zo vertelt Jorge, gaan naar een speciaal fonds voor sociale en milieuprojecten voor stadsdelen, meestal sloppenwijken, in de buurt van de stortplaatsen. Vorig jaar en in 2007 verdiende de gemeente ruim 31 miljoen euro met de verkoop van emissierechten, onder meer aan Fortis.

    • Philip de Wit