Justin Fashanu hoorde er niet echt bij

Justin Fashanu kwam als eerste profvoetballer uit voor zijn homoseksualiteit. Elf jaar nadat hij zelfmoord pleegde wordt in Engeland aandacht gevraagd voor homoseksuele voetballers.

Elf jaar geleden verhing Justin Fashanu zich in een garage in Londen. De 37-jarige Fashanu, zoon van een in Engeland wonende Nigeriaanse advocaat, was de eerste Britse beroepsvoetballer die er publiekelijk voor uit kwam dat hij homoseksueel was. Hij was zojuist beschuldigd van aanranding van een 17-jarige jongen. Fashanu ontkende dat op een briefje dat hij achterliet.

Vandaag wordt op initiatief van de The Justin Campaign, een actiegroep die vorig jaar werd opgericht, de eerste naamdag gehouden. Aan de oever van de Theems zullen organisaties als het anti-racisme comité Kick It Out, de homo-rechtengroep Outrage! en de Engelse voetbalbond FA getuigen van hun afkeer tegen homofobie. Tegelijkertijd zal in Leeds een team van de Justin Fashanu Allstars een wedstrijd spelen onder leiding van Dave Revel, een homoseksuele scheidsrechter in de Championship, de op een na hoogste divisie van het Engelse voetbal.

Jason Hall is een van de initiatiefnemers van The Justin Campaign. „Vorig jaar bij de oprichting waren we van plan van Fashanu Day op 2 mei een traditie te maken”, vertelt hij. „Daarvoor hebben we de Engelse voetbalbond benaderd. Ze staan er niet onwelwillend tegenover en zegden daarom ook medewerking toe aan de manifestatie op de Southbank van de Theems. We willen dat elk jaar rond 2 mei alle Engelse voetballers een rouwband dragen en voor elke wedstrijd een minuut stilte in acht nemen. Alle clubs zijn benaderd aandacht te geven aan openheid van seksualiteit. Zover is het nog lang niet.”

De dood van Fashanu staat symbool voor de homohaat in de voetbalwereld. Fashanu werd door zijn collega’s bij Norwich City en Nottingham Forest voortdurend onheus bejegend. Ook zijn broer John, die eveneens profvoetballer was, sprak zijn afkeer uit. Justins coach bij Nottingham Forest, Brian Clough, noemde hem ‘a bloody poof’ (vuile flikker), nadat hij hoorde dat zijn speler vaak in een homobar was gesignaleerd. Clough leende hem vervolgens uit aan Southampton.

„Nog altijd is er homohaat in de voetbalwereld”, weet Hall. „Dat houdt maar niet op.” De Braziliaanse coach Luiz Felipe Scolari heeft eens gezegd: „Als ik ontdek dat een van mijn spelers gay is, gooi ik hem uit het elftal.” Of de manager van Juventus, Luciano Moggi, die vorig jaar zei: „Ik zou nooit een homo contracteren. Homo’s bestaan trouwens niet in het voetbal. De voetbalwereld is niet voor homo’s bestemd. Het kan een probleem tussen mannen die met elkaar naakt onder de douche staan.”

Intussen is sinds 1992 al negen keer het WK voetbal voor homo’s en lesbo’s gehouden. Vorig jaar zomer had het titeltoernooi plaats in Londen, georganiseerd door de Leftfooters FC. Kampioen werden de Stonewall Lions uit Engeland. Deelnemende clubs kwamen uit Argentinië, Japan, Duitsland, Ierland, Chili, Zuid-Afrika, Italië, Zweden en China. Ze zijn alle aangesloten bij de International Gay and Lesbian Football Association (IGLFA).

Nederlandse deelnemers hebben zich niet aangemeld. In Nederland bestaan ‘officieel’ geen homovoetbalclubs. Dit jaar wordt het WK in Washington gehouden.

Justin Fashanu heeft lange tijd – zoals mogelijk nog veel meer homoseksuele voetballers – gezwegen over zijn seksuele geaardheid. Toen de tabloid The Sun voor het eerst geruchten verspreidde, besloot Fashanu open kaart te spelen. In 1991 gaf hij een openhartig interview aan Gay Times.

In 1994 verliet hij het profvoetbal, uitgeput door alle anti-homospreekkoren en bejegeningen van coaches en collega-spelers.

Hall, speler van de Brighton Bandits, in 2006 kampioen van Gay Football League: „Binnenkort verschijnt een documentaire die wordt vertoond op scholen. Daarin gaan we duidelijk maken wat homo’s moeten incasseren.”