'Het is gekomen als een donderslag'

Mexico-Stad kwam gisteren deels tot stilstand. De drastische ingrepen van de overheid komen weken nadat het eerste slachtoffer van de nieuwe griep viel.

Mexicanen op het strand van Acapulco negeren het overheidsverzoek om mensenmassa’s te mijden. Foto AP Tourists, mostly from Mexico City, pack the Caletilla beach in Acapulco, Mexico, Friday May, 1, 2009. Scared with swine flu contagion, the Mayor of this resort city is telling tourists from Mexico City to go home. (AP Photo/Javier Verdin) Associated Press

Op 9 april werd de 39-jarige Adela Maria Gutiérrez met zware ademhalingsproblemen opgenomen in een ziekenhuis in Oaxaca, Zuid-Mexico. Meteen ging zij naar de intensive care, maar de artsen wisten eigenlijk niet met wat voor ziekte ze te maken hadden. Vier dagen later was Gutiérrez overleden.

Pas op 20 april kregen de artsen van het ziekenhuis waar zij was opgenomen, vanuit Canada uitslag over de monsters van de patiënt met de mysterieuze ziekte. Gutiérrez, werkzaam als onderzoekster bij de belastingdienst, bleek het eerste dodelijke slachtoffer van het nieuwe influenzavirus, dat hier in Mexico overal ‘varkensgriep’ genoemd wordt.

„Het was totaal iets nieuws. We kenden het niet, het is gekomen als een donderslag”, zegt Susana López, een prominente viroloog van het Instituut van Biotechnologie van de Vrije Universiteit van Mexico-Stad (UNAM). López maakt deel uit van het noodcomité van de UNAM, bestaande uit onder andere medische experts, virologen en psychologen, dat de overheid bijstaat in de griepcrisis.

Sinds de dood van het eerste slachtoffer van de griep is het hard gegaan. Volgens officiële schattingen hebben rond de 2.500 mensen in Mexico het virus. Daarvan hebben er circa 300, zo blijkt uit tests, het virus definitief onder de leden, zo maakte het ministerie van Gezondheidszorg donderdagmiddag bekend. Officieel zijn er nu vijftien mensen omgekomen.

Velen vragen zich af of de Mexicaanse overheid te laat is opgestaan om de griep te stoppen. De vraag is niet terecht, vindt López. „Het was een onbekend virus. De griep had bovendien plaats buiten het normale seizoen – de winter. Dat maakt het allemaal ingewikkelder snel te reageren.”

Sommige critici vragen zich ook af waarom er nog steeds niet is vastgesteld waar het virus voor het eerst is opgedoken in het land. Ondertussen wordt gesuggereerd dat de oorsprong van het virus in La Gloria ligt, in de deelstaat Vera Cruz. Hier is een van de eerste slachtoffers ontdekt. Het is bovendien een dorpje met grote varkenshouderijen. López spreekt van voorbarige conclusies. „Er gaat een lange tijd overheen voordat je de origine van een virus kan vaststellen. Dat vergt veel onderzoek.”

De trage reactie bij ziektegevallen heeft twijfels opgeroepen in Mexico. Donderdag meldde José Córdova, de Mexicaanse minister van Gezondheidszorg, bijvoorbeeld dat medisch personeel van de overheid deze week de families en huizen van 76 vermoedelijke slachtoffers hebben bezocht. De controlebezoeken leverden twee nieuwe patiënten op. De vraag is of de overheid niet veel eerder had moeten beginnen met dit soort nazorg, die tevens voorkomt dat de ziekte zich verder verspreidt.

Wat deze week ook veel verwarring veroorzaakte, waren de veranderende cijfers met betrekking tot het aantal slachtoffers en doden als gevolg van de griep. Er waren doden door de ziekte, vermoedelijke doden en schattingen van mensen met het virus. Het officiële, bevestigde dodental werd op een gegeven moment weer naar beneden bijgesteld. Eergisteren vervolgens weer naar boven. „Hij wil graag heel precies zijn”, zegt López. „Ik hoop dat hij weet wat hij doet. Je moet leren in dit soort situaties goed te communiceren. Je moet het simpel houden.”

Vreemd vindt López het niet dat veel Mexicanen de overheid wantrouwen, zich afvragen of er echt een nieuwe dodelijke epidemie is. „Het is typisch voor ons land, maar er is dit keer geen reden om sceptisch te zijn. Dit is serieus.”

De afhankelijkheid van een laboratorium in Canada en van de Amerikaanse ‘infectieziektewaakhond’ CDC voor het onderzoeken van monsters van de zieken maakte het lastig voor de overheid. „Er zijn net medewerkers van CDC op bezoek geweest in Mexico, waardoor we nu zelf ook de testen kunnen doen. Daardoor zal sneller gewerkt kunnen worden.”

Om te voorkomen dat de ziekte alle kanten uitwaaiert, zijn drastische maatregelen onvermijdelijk. Daarom ligt Mexico-Stad op dit moment zo goed als stil. Fabrieken, overheidsgebouwen, restaurants blijven allemaal dicht tot ten minste woensdag. Is zo’n radicale aanpak nodig? Ja, zegt López. „De regering doet haar best. Natuurlijk kun je je afvragen waarom restaurants bijvoorbeeld niet open kunnen blijven, zonder dat mensen te dicht op elkaar zitten. Maar het is een moderne epidemie. Je weet niet hoe die zich ontwikkelt en hoe lang het duurt. Je moet voorzichtig zijn.”

Achtergronden, nieuws en reportage: nrc.nl/griepvirus

    • Philip de Wit