De precisie van ons genie Christiaan Huygens

De precisie van ons genie Christiaan Huygens Vincent Icke maakt het wel eens wat te bont (Opiniepagina, 27 april). Zoals hij nu Christiaan Huygens er weer bij haalt om uit te leggen dat de JSF een miskoop zal zijn, doet hij absoluut geen recht aan de precisie die het werk van ons genie gekenmerkt heeft.

Vincent Icke maakt het wel eens wat te bont (Opiniepagina, 27 april). Zoals hij nu Christiaan Huygens er weer bij haalt om uit te leggen dat de JSF een miskoop zal zijn, doet hij absoluut geen recht aan de precisie die het werk van ons genie gekenmerkt heeft.

Zeker: Huygens komt eeuwige roem toe voor zijn beschrijving van de centrifugale kracht. Hij was de eerste die haar vond, ruim vijf jaar voor Newton, maar die beschrijving is van 1659, niet van 1658, en hij wachtte tot 1673 voordat hij de essentie publiceerde. En toen hij in 1669 zijn theorie van de zwaarte verdedigde, noemde hij de cirkelbeweging net zo natuurlijk als de beweging die rechtuit gaat. Zoveel vernieuwender dan Galileo was hij niet.

En verder: Huygens kan zijn uitgever onmogelijk hebben opgedragen om een zin in zijn Cosmotheoros in grote letters af te drukken. In 1692, niet al omstreeks 1680, begon hij over dit boek na te denken, in 1694 vond hij de kracht het te schrijven – in het Latijn! – en in 1695, vlak voor zijn dood, vroeg hij zijn oudste broer de uitgave te verzorgen. Wat Icke citeert, is een vertaling van de zin „Quod utinam (...) contendunt” (O.C. XXI, 807). Die is niet van hem en in de uitgave van 1699 is hij niet in grote letters afgedrukt.

Ten derde: de sneer van Huygens voor de Machthebbers heeft betrekking op hun onbenul van de afstanden en snelheden in het zonnestelsel. Hij doelt helemaal niet op de versnelling die we in scherpe bochten voelen, en wat dat betreft: we hebben toch al heel wat capriolen van de JSF gezien zonder dat de piloot in stukken werd gerukt?

Als de theoretische sterrenkunde in Leiden op hetzelfde niveau beoefend wordt als in het opiniestuk van Icke, dan is het daar niet best mee gesteld.

C.D. Andriesse

Emeritus hoogleraar natuurkunde van de Universiteit Utrecht, biograaf van Christiaan Huygens, Zeist

    • Biograaf van Christiaan Huygens