Vraag is vooral wat staatshoofd zelf wil

Wat betekent de daad van Karst T. voor de toekomst van Koninginnedag? „Dit unieke volksfeest” mag niet verloren gaan, zeggen politici en bestuurders.

In Rotterdam werd gisteren een dansfeest langs de Nieuwe Maas geannuleerd. Foto Bas Czerwinski 30-04-2009, Rotterdam. Afbreken festivalterrein op het Leuvehoofd, waar een dancefestival is afgelast naar aanleiding van de aanslag in Apeldoorn. Foto Bas Czerwinski Czerwinski, Bas

Een waanzinnige daad van een eenling mag Koninginnedag in de toekomst niet verpesten. Daarover zijn politici en bestuurders het eens. Maar het is nog te vroeg om de vraag te beantwoorden of de koninklijke familie op dezelfde manier als de afgelopen decennia Koninginnedag kan blijven vieren.

Michiel Zonnevylle, burgemeester van Leiderdorp en voorzitter van de Bond van Oranjeverenigingen, zei gistermorgen in de Volkskrant dat de koninklijke familie te groot wordt om mee te nemen het land in. De familie telt op dit moment 45 leden in drie generaties. „De beveiliging ziet er heel anders uit dan begin jaren tachtig en de kosten zijn hoog”, zei hij. Je kunt je afvragen of „al die neven en nichten” erbij moeten zijn op Koninginnedag. Voor Zonnevylle zijn de kinderen en kleinkinderen – veertien in totaal – van koningin Beatrix belangrijker.

Zonnevylle wil na de aanslag niet te veel teruggrijpen op zijn eerdere uitspraken. „Dit is van totaal andere orde. Het is natuurlijk wel zo dat de veiligheid steeds belangrijker wordt.” Dat merkt hij ook feestelijkheden in Leiderdorp. „De bijeenkomsten worden steeds massaler. Bovendien verandert de maatschappij. De zelfredzaamheid wordt minder en we schakelen sneller de politie in.” Hij verwacht en hoopt dat Koninginnedag gevierd blijft worden. „Ik vind dat we ons door een daad van een gek – tenminste, ik neem voor nu aan dat het een gek is geweest – dit unieke volksfeest laten ontnemen.”

Kamerlid Liesbeth Spies (CDA) zegt ook te hopen dat Koninginnedag als volksfeest overeind blijft. „Maar we moeten de onderzoeken en de adviezen van deskundigen afwachten. Bovendien is het aan het staatshoofd om te beslissen. Willem-Alexander moet het straks op zijn manier gaan doen.” SP’er Ronald van Raak onderschrijft dat. „De koninklijke familie heeft een grote vrijheid in het organiseren van Koninginnedag. Dus is het van belang te weten wat zij willen, na gisteren.”

PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer verwacht dat na diverse onderzoeken „een nieuwe analyse gemaakt wordt van de veiligheid van het Koninklijk Huis en de mensen eromheen”. D66-fractieleider Alexander Pechtold vraagt om „rust en realiteit”. „In een democratie, maar zelfs in een dictatuur, is het een illusie dat veiligheid te garanderen is.” Als iemand alles in de waagschaal stelt om een aanslag te plegen, is hij volgens Pechtold nauwelijks tegen te houden. „Laat die mensen die roepen om extra beveiliging wel terdege beseffen dat als zij hun zin krijgen, een mooie inhuldiging onmogelijk is, net als Prinsjesdag, of minister Donner op de fiets in Den Haag.”

Joël Voordewind (ChristenUnie) vindt dat het geen zwart-witdiscussie moet worden. „Het is niet zo dat je óf de bestaande praktijk continueert, óf iedere openbare inhuldiging, Koninginnedag of Prinsjesdag afschaft. Zo zie je in Amerika dat ze betonblokken langs de weg zetten, in plaats van dranghekken. Dat maakt al een verschil. Maar ik wil niet vooruitlopen op onderzoeken.”