Van een lichte uitzending naar het keiharde nieuws

De tv-camera’s waren in Apeldoorn er voor een gezellig sfeerverslag, maar registreerden live een aanslag. Blijven uitzenden? En welke beelden dan?

Mensen legden vandaag bloemen neer op het kruispunt waar Karst T. gisteren inreed op de menigte. Elders in de gemeente komen ook mensen bijeen: in het gemeentehuis is een condoleanceregister en de Grote Kerk is een plaats van bezinning. Foto’s Merlin Daleman Nederland, Apeldoorn, 01-05-09 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Je moet in de lucht blijven, zegt Paul Vloon, „ook al gebeurde er niks meer” na het incident. De eindredacteur van NOS Evenementen leidde gisteren een deel van de Koninginnedaguitzending. Hij was net klaar, toen hij bij vrienden in Apeldoorn de zwarte Suzuki zag inrijden op de Naald. Vloon rende terug naar de reportagewagen. „De rare slag die je dan in je hoofd moeten maken is dat de toon die je hebt gekozen radicaal moet veranderen. Je zit in een journalistiek heel lichte uitzending, het is allemaal zeer vriendelijk en binnen drie seconden zit je in het keiharde nieuws.”

Vloon had gisteren vooral last van de uitgevallen mobiele telefonie. „We konden niemand bereiken. We hadden alleen 06-nummers. Iedereen die iets officieels kon zeggen, was achter een hek of in een kamer verdwenen.”

Zijn ‘geluk’ waren de camera’s ter plekke. De NOS besloot te blijven, maar trok de camera’s iets terug. „Met de camera op de kraan, vlakbij de Naald, hadden we praktisch in het wrak kunnen kijken. Dat hebben we niet gedaan.”

Later nam de omroep op verzoek van de politie meer afstand. Vloon: „De suggestie dat we op verzoek van de Rijksvoorlichtingsdienst beelden niet hebben uitgezonden, zoals het moment dat de man uit de auto werd gehaald, is volstrekt onzin. In een live uitzending heb je soms niet alles.”

NOS Evenementen gaf de controle over de uitzending rond half 2 over aan de collega’s van het NOS Journaal. Adjunct-hoofdredacteur Giselle van Cann noemt de omschakeling naar hard nieuws „best heftig”. Het Journaal had verslaggever Menno Reemeijer snel ter plaatse. Toen hij zich moest terugtrekken, interviewde de NOS ooggetuigen. „Je probeert zoveel mogelijk uit te zenden”, zegt Van Cann. „Ook al droogt het nieuws een beetje op. Veel mensen waren gisteren vrij, maar hadden wel enorme behoefte aan nieuws. Dan moet je soms herhalen.”

Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur RTL Nieuws, erkent dat kritiek mogelijk is op de vele herhalingen. „Maar ik ben ook van de school dat je moet doorgaan. Mensen willen beeld zien. Ze willen stil blijven staan bij deze collectieve gebeurtenis.”

NOS Journaal en RTL Nieuws kozen ervoor beelden waarop slachtoffers indringend en herkenbaar te zien waren niet uit te zenden. Klein: „Ik heb de indruk dat wij iets terughoudender zijn geweest dan sommige kranten.”

De (zwarte) voorpagina van De Telegraaf toonde vanochtend bebloede slachtoffers. Weblog GeenStijl plaatste gisteren een foto van de zeer herkenbare verdachte, bloedend in zijn auto. De site verwijderde later een foto van AD-fotograaf Pim Ras omdat toestemming voor publicatie ontbrak.

Klein en Van Cann hebben nauwelijks gekeken naar elkaars uitzendingen. Vergelijken vinden ze moeilijk. Klein: „Ik heb de indruk dat wij redelijk scherp waren. De combinatie van twee presentatoren en een verslaggever op de redactie, plus mensen ter plekke, gaf de mogelijkheid een nieuwswaardige uitzending te maken.”

Klein en Van Cann begrijpen dat de Apeldoornse politie pas vier uur na het incident met informatie over de slachtoffers kwam. Een politiewoordvoerder: „Het vergt nu eenmaal tijd om alle informatie te verzamelen en eerst familie in kennis te stellen. De prioriteit gaat uit naar het verzorgen van de gewonden.”