Sarkozy heeft geen stemrecht nodig om zijn stem te verheffen

Bestuurskamers gehoorzamen niet altijd aan wiskundige wetten. BNP Paribas zou er wel eens snel achter kunnen komen dat een minderheidsaandeelhouder meer gewicht in de schaal kan leggen dan zijn nominale belang rechtvaardigt – als die aandeelhouder een regering is.

Zowel de Belgische als de Franse overheid zal binnenkort een aanzienlijk belang verwerven in de Franse kredietverlener. Het bestuur van BNP Paribas suggereert tevreden te zijn met de situatie, met stabiele aandeelhouders op de lijst. Maar vermoedelijk zal spoedig blijken dat de daarmee gepaard gaande praktijken – zoals het uitoefenen van druk om de kredietverlening sneller te laten groeien – zwaarder zijn dan gewenst.

De nieuwe dynamiek is het gevolg van de deze week door de aandeelhouders goedgekeurde overname door BNP Paribas van Fortis. Een deel van de transactie komt erop neer dat BNP Paribas in aandelen betaalt voor de bankactiviteiten van Fortis België. Daardoor zal de Belgische regering, die Fortis vorig jaar nationaliseerde, een belang van 11 procent en twee commissarissen overhouden. Ook Luxemburg houdt krap 2 procent van BNP Paribas in handen.

De staatsinvloed is niet de enige zorg van BNP Paribas. De bank heeft ook voor 5 miljard euro aan preferente aandelen aan de Franse overheid gegund, die tegen de huidige koers ongeveer 13 procent van het concern vertegenwoordigen. Het extra kapitaal was nodig toen nieuwe verliezen bij Fortis inhielden dat de transactie niet de beoogde verhoging van het kernkapitaal van BNP zou opleveren.

Op de aandelen van de Franse staat zit geen stemrecht, maar eerder dit jaar gaf de bank uiting aan zijn ongenoegen toen de Franse minister van Financiën Christine Lagarde zei dat de regering vertegenwoordiging in het bestuur zou eisen. De opmerkingen van Lagarde werden toen snel afgedaan als een blunder.

Hoe legitiem een en ander ook mag zijn, de werkelijkheid is dat BNP-topman Baudouin Prot zal moeten wennen aan de hete adem van de Franse president in zijn nek. Nicolas Sarkozy heeft geen stemrecht nodig om zijn stem te verheffen, zoals hij heeft laten zien met zijn niet aflatende aandringen op het aftreden van topman Daniel Bouton van Société Générale. Uiteindelijk heeft hij inderdaad zijn zin gekregen.

Prot heeft een goede slag geslagen met de Fortis-deal, die van BNP de grootste bank van de eurozone zal maken en zijn gevoeligheid voor riskantere sectoren als het zakenbankieren zal verminderen. Maar als op een gegeven moment de Belgische en Franse autoriteiten het niet eens zijn met Prots ideeën over BNP, zullen zij over de middelen beschikken om hun wil kenbaar te maken.

Pierre Briançon

    • Pierre Briançon