Opwarming aarde nauwelijks te stuiten

Tot 2050 mag een kwart van de nog resterende kolen, olie en gas worden verstookt.

Dan kan de opwarming op een veilig niveau blijven.

De Afghaanse mijn Karkar, waar 280 mensen werken, produceert circa 100 ton steenkool per dag. Foto Reuters Mijnwerker;Steenkoolmijn; Open Mijnbouw An Afghan miner works at the Karkar coal mine in Pul-i-Kumri, about 170km north of Kabul, March 8, 2009. The Karkar mine, which hires 280 workers, produces about 100 tonnes of coal a day. The salary for a miner ranges from $70 to $110 per month. REUTERS/Ahmad Masood (AFGHANISTAN ENVIRONMENT BUSINESS SOCIETY ENERGY) REUTERS

De opwarming van het klimaat kan alleen op een veilig niveau blijven als tot 2050 maar een kwart van de nog resterende kolen, olie en gas wordt verstookt. Bij het huidige verbruik zal dit al in 2020 gebeurd zijn.

Tot deze conclusie komen twee studies die het tijdschrift Nature gisteren publiceerde. Het onderzoek is gebaseerd op berekeningen aan klimaatmodellen door Britse en Duitse onderzoekers, die deelnamen aan elkaars onderzoek.

Algemeen wordt aangenomen dat de aardse temperatuur van nu af aan niet meer dan 1,0 tot 1,2 graad Celsius mag stijgen. Dan zou de temperatuurstijging sinds het begin van de industriële revolutie (circa 1750) tot 2 graden beperkt moeten blijven. Daarmee wordt overigens al een gemiddelde temperatuur bereikt die zich de afgelopen miljoen jaar waarschijnlijk niet heeft voorgedaan.

Tot voor kort viel niet nauwkeurig aan te geven op welke manier de temperatuur onder die 2 graden kon worden gehouden. Sommigen meenden dat de CO2-concentratie in de atmosfeer beneden een kritische grens moest blijven: misschien 350 ppm (delen per miljoen) of 450 ppm. De CO2-concentratie steeg de afgelopen vijftig jaar van 315 naar 385 ppm. Anderen dachten dat de jaarlijkse mondiale uitstoot aan CO2 een bepaalde waarde niet zou mogen overschrijden.

De twee studies komen tot de conclusie dat er het beste valt te rekenen met de hoeveelheid CO2 die er in de komende decennia bij elkaar wordt uitgestoten. Zij noemen dat het cumulatieve budget.

Myles Allen uit Oxford becijferde met collega’s dat de mensheid alleen onder de gevarengrens blijft als zij vanaf 1750 tot aan 2500 in totaal niet meer dan 1.000 gigaton koolstof uitstoot. Maar meer dan de helft daarvan ging inmiddels al de lucht in.

Malte Meinshausen uit Potsdam berekende dat er een kans is van 75 procent dat de temperatuur niet boven de twee-gradengrens uitkomt, als tussen nu en 2050 in totaal niet meer dan 190 gigaton koolstof wordt uitgestoten. Maar in 2008 alleen al werd circa 9 gigaton koolstof uitgestoten en de uitstoot groeit jaarlijks met 1 tot 3 procent. Volgens Meinshausen moet de wereldwijde jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen in 2050 meer dan gehalveerd worden ten opzichte van 1990. Andere studies kwamen daar al eerder op uit.

De logische consequentie ervan zou zijn dat het grootste deel van de nog resterende voorraden steenkool en teerzand nooit in ontwikkeling worden genomen. De voorraden aardgas en aardolie zijn nog maar klein.

Het nieuwe inzicht, de waarde van het cumulatieve budget, kan van pas komen als in december in Kopenhagen nieuwe afspraken worden gemaakt over aanpak van de klimaatverandering.

Dan wordt onderhandeld over de opvolging van het zogenoemde Kyoto-protocol dat praktisch gesproken in 2010 afloopt. In 1992 besloten 192 landen in het klimaatverdrag dat zij de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen zouden gaan beperken om een ‘gevaarlijke verstoring van het klimaatsysteem te voorkomen’. Ook de Verenigde Staten sloten zich hierbij aan. Sindsdien is er veel discussie geweest over de vraag wat 'gevaarlijk' is. President Obama heeft voorgesteld om de broeikasuitstoot in 2050 met 80 procent te verminderen.

Volg de weg naar een nieuw klimaatverdrag via nrc.nl/klimaatblog