Kusje? Geen kusje?

Dvd Film The Celluloid Closet Regie: Rob Epstein, Jeffrey Friedman € 13,99 * * * *

Dvd Film

The Celluloid Closet

Regie: Rob Epstein, Jeffrey Friedman € 13,99 * * * *

Acteur Charlton Heston weigerde fragmenten uit The Agony and The Ecstacy (1965) beschikbaar te stellen: na „nauwkeurige research” had hij vastgesteld dat hoofdpersoon Michelangelo geen homo was. Filmmakers Epstein en Friedman pakten hem in hun documentaire The Celluloid Closet over homoseksualiteit en Hollywood verrukkelijk terug: met de onthulling dat bij Ben-Hur (1959) iedereen op de set wist dat de Romein Massala (Peter Boyle) wrok tegen jeugdvriend Ben-Hur (Charles Heston) koestert omdat hij diens homoseksuele liefde niet langer beantwoordt. Alleen windbuil Heston werd wijselijk niet op de hoogte gesteld. Het maakt de smeulende blikken van Boyle naar Heston – en diens blije gegrinnik terug – onweerstaanbaar komisch.

De uitgave van The Celluloid Closet (1995) op dvd hoort thuis in de slipstream van de film Milk: co-regisseur Epstein won in 1984 een Oscar met de documentaire The Times of Harvey Milk. The Celluloid Closet (1995) is een historisch essay dat met een lawine aan filmfragmenten de verkrampte, dubbelzinnige relatie tussen Hollywood en homoseksualiteit documenteert, beginnend met het Nickelodeonfilmpje van Edison over twee dansende mannen uit 1895: The Gay Brothers. Na de relatieve openheid van de jaren twintig wordt het met de opkomst van de censuur de zonde „wiens naam niet wordt genoemd.” Toch verdwijnen homo’s nooit uit beeld: het wufte mietje of – in thrillers – de bedreigende butch duiken regelmatig op. Als homo’s en lesbiennes in de jaren zestig uit de kast komen, is dat als verknipt slachtoffer of als suïcidale stakker. Zoals de zwarte sterft in elke horrorfilm, zo sterft de homo in elke film.

Intussen maakt pretfabriek Hollywood, waar homoseksualiteit achter de schermen altijd gangbaar bleef, wel steeds insidergrappen over de hoofden van publiek (en censor) heen: neem een scène uit de western Red River, waar de cowboys John Ireland en Montgomery Clift elkaars pistolen keuren onder het afgeven van signalen uit het homocircuit. Of Jane Russel die in een fitnessruimte vol volstrekt onverschillige bodybuilders Ain’t There Anyone Here to Love? zingt.

Het is prachtig materiaal dat Epstein en Friedman opdelven; dat hun documentaire soms iets te huilerig en politiek correct wordt, zij hun vergeven. En actueel blijft het: neem Oliver Stones worsteling bij het epos Alexander (2004) om de liefde tussen de wereldveroveraar en diens minnaar Hephaestion in beeld te brengen. Kusje? Geen kusje? Kusje met of zonder tong? Moeilijk hoor.