Het kan een flink wintergriepje blijven

Over het Mexicaanse griepvirus doen momenteel allerlei verhalen de ronde.

In werkelijkheid is het gevaar nog niet duidelijk.

This hood is reserved for H1N1 mexican flu. Onderzoekers van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam bevestigden gisteren dat het Mexicaanse griepvirus Nederland heeft bereikt. Een deel van het laboratorium is afgezet voor onderzoek naar het virus. Foto Dirk-Jan Visser (Photo Dirk-Jan Visser: Rotterdam / 30-04-2009) Op de afdeling virologie van het Erasmus Medisch Centrum hebben onderzoekers bevestigd dat de Mexicaanse griep H1N1 ook in Nederland is opgedoken. Hier: Een deel van het laboratorium wordt gebruikt voor het H1N1 onderzoek. Visser, Dirk-Jan

1Mondkapjes bepalen het beeld van een dreigende grieppandemie. Helpen die?

De griepvoorlichting van de Nederlandse overheid (zie www.rivm.nl) raadt aan om regelmatig handen te wassen, te snuiten in papieren zakdoekjes en die dan weg te gooien, en regelmatig schoon te maken. Ook in de voorlichtingsfolder voor bedrijven (Wat kan uw bedrijf ondernemen tegen een grieppandemie?) staat niks over werken met mondkapjes op.

Vervang de handdoeken van textiel door papier, ga meer thuiswerken en eet niet met elkaar in de kantine. Mondkapjes, zegt het RIVM uiteindelijk, beschermen alleen bij direct contact met zieken. Maar het moet wel een adembeschermingsmasker volgens norm EN149:2001 en klasse FFP2 zijn. Die nummers moeten op de verpakking staan.

2Waarom heet deze griep varkensgriep?

De weerstand tegen die naam groeit. De Israëliërs willen het geen varkensgriep noemen omdat het varken onrein is. De Nederlandse landbouworganisaties willen het geen varkensgriep noemen omdat het het imago van de sector schaadt. En de Mexicaanse overheid bestrijdt de naam Mexicogriep, want dat schaadt het toerisme. De Amerikaanse gezondheidsautoriteiten zijn net overgestapt op de naam swine-origin influenza A virus, afgekort tot S-OIV. Aan die naam valt niks af te dingen, alleen ‘bekt’ hij niet.

Varkensgriep is wel en niet een juiste naam. Het virus met laboratoriumnaam A/California/4/2009 dat nu met een pandemie dreigt, is nooit bij varkens gevonden. Alle acht RNA-moleculen waarop de genen van het virus liggen zijn wel in andere varkensinfluenzavirussen gevonden. Maar het hele virus in deze samenstelling dus nog niet. Het is een influenza A virus van het type H1N1.

Mensen die een varkensgriepvirus binnenkrijgen, worden daar doorgaans een beetje ziek van en zo’n virus besmet dan meestal geen andere mensen. Als er wel besmetting van mens op mens is, zoals nu gebeurt, kan dat uit de hand lopen, want mensen hebben meestal geen weerstand tegen een varkensgriepvirus. Dan kan een wereldwijde epidemie, een pandemie ontstaan. Vaak gaat het dan om een virus dat is ontstaan door menging van de genen van een paar andere virussen. Dat is nu aan de hand bij S-OIV.

3Hoe dodelijk is het virus? Gevaarlijker dan een gewoon griepvirus?

Dat is nog onbekend. In Mexico zijn veel ernstig zieken en doden gemeld. Van de 168 getelde doden van gisteravond is nu van 8 bevestigd dat het om het griepvirus gaat, volgens het Amerikaanse persbureau AP. In de VS is er nu 1 dodelijk slachtoffer aangewezen, een peuter in Texas. Wereldwijd telt de Wereld Gezondheidsorganisatie 257 griepdoden. Het kan zijn dat de Mexicaanse doden het topje van de ijsberg van vele zieken zijn. En dat de artsen alleen de ernstig zieke patiënten zagen. De vraag is dan of er één dode is op ongeveer duizend, op tienduizend, op honderdduizend of op een miljoen mensen met een milde ziekte. Het Mexicaanse varkensgriepvirus is van het type H1N1. Dat is een type dat al lang ‘onder de mensen’ is. Dan bouw je er afweer tegen op. Er zijn infectieziektekundigen die denken dat de meeste mensen tegen deze gloednieuwe H1N1-variant toch wel een beetje weerstand hebben, ook als het een H1N1 uit varken is. Dat zou betekenen dat een pandemie niet zo ernstig wordt. Het kan dus zijn dat we een pandemie tegemoet gaan met een virus dat niet erger ziek maakt dan een heftige wintergriep.

4Is er een medicijn tegen?

Er is geen vaccin dat de ziekte voorkomt. Er zijn twee medicijnen (Tamiflu en Relenza) die de griep iets verminderen als je ze op tijd neemt. Dat wil zeggen: als je de eerste ziekteverschijnselen merkt. Dan ben je uiteindelijk een halve dag minder lang ziek.

Maar die eerste ziekteverschijnselen voelen als een gewone verkoudheid. Wanneer iedereen die medicijnen massaal gebruikt wordt het virus snel resistent. De overheid wil daarom dat niet iedereen die medicijnen naar eigen inzicht gebruikt. Er zijn bijna vijf miljoen doses van de medicijnen door de Nederlandse overheid gekocht en op voorraad (op een geheime plaats) om in te zetten rond mensen die de nieuwe griep krijgen. Om zo de epidemie te dempen. Maar veel mensen zullen ze toch zelf bij de hand willen hebben om zichzelf en hun gezin te beschermen. Die moeten dat via de dokter (een recept) of de internetapotheek zien te regelen.

    • Wim Köhler