Dure tunnel of realistisch talud voor drukste punt in Noord-Nederland

Waar winden stedelingen zich over op? In Groningen eisen omwonenden van de overvolle zuidelijke ring een tunnel. Maar die is erg duur.

Er zijn zes manieren om de files op de zuidelijke ringweg van Groningen te bestrijden. Veruit de beste is een nieuwe weg aanleggen als een tunnel, vinden omwonenden. De andere opties zijn een weg met tien rijstroken op een verhoogd talud. Een weg op een verhoogd talud en parallelle stadswegen ernaast. Een weg op palen met daaronder het stadsverkeer. Een verdiepte weg. Of een tweede ringweg zuidelijker van de stad, wellicht óók als tunnel.

De omwonenden zuchten nu al onder het lawaai en de stank van de kolossale weg. Die werd veertig jaar geleden aangelegd op de grens van de stad, maar vormt sinds de uitbreidingen inmiddels een barrière tussen stadsdelen. „Door alle geluidsschermen lijkt het een Berlijnse muur”, zegt Paulien Ex, lid van een actiecomité dat strijdt voor een tunnel. Medestrijder Wim Maat: „Als je alle overlast wilt terugdringen, moeten de schermen elf meter hoog worden. Het wordt dus alleen maar erger.” Ex: „Dan heb je feitelijk al een soort tunnel. Je hoeft de weg alleen maar wat lager te leggen.”

De zuidelijke ringweg geldt als het drukste punt van Noord-Nederland. Er rijden 85.000 auto’s per dag. Dat zijn er over tien jaar 120.000. „Als we niets doen, worden de files groter en lijdt de economische vitaliteit van de stad eronder”, zegt Bert van der Meulen, projectmanager van een stuurgroep van gemeente, provincie en Rijkswaterstaat. De stuurgroep heeft zes varianten onderling vergelijkbaar gemaakt en wil de komende twee maanden, tijdens een consultatieronde met belanghebbenden, komen tot één voorkeursalternatief. Dat wordt dan aangeboden aan minister Eurlings (Verkeer, CDA) die een besluit neemt. Over tien jaar moet de weg klaar zijn, om 135.000 voortuigen per dag te kunnen verwerken.

De stuurgroep heeft alvast twee alternatieven „realistisch” genoemd, „en daarmee geschikt om het verdere ontwerpproces en de raadpleging in te gaan”. De tunnel zit daar niet bij. Realistisch zijn de weg met doorgaand verkeer op een verhoogd talud en parallelle stadswegen ernaast. En de weg op palen met daaronder het stadsverkeer. Deze varianten scoren op de criteria doorstroming van verkeer, leefbaarheid en ruimtebeslag, en betaalbaarheid.

De tunnel heeft lang de voorkeur van de gemeente Groningen gehad. Maar daarvoor ontbreekt het geld, zegt CDA-gedeputeerde Henk Bleker van de provincie, voorzitter van de stuurgroep. Hij vertelt dat er tien jaar vergeefs is „geknokt” bij het Rijk om geld voor de zuidelijke ringweg. En toen het kabinet geld beschikbaar stelde als compensatie voor het schrappen van de Zuiderzeelijn, zat daar geen geld bij voor de Groninger verkeersknoop. Bleker: „Het kabinet wilde aanvankelijk 1,4 miljard euro aan het hele noorden geven. Ik heb tot in de nachtelijke uren met minister Eurlings onderhandeld om daar 600 miljoen euro bij te krijgen voor de zuidelijke ringweg. Toen dat was gelukt, dacht ik dat de vlag hier uit zou gaan. In plaats daarvan schrok men in Groningen van de impact van al dat geld voor asfalt. De gemeente ging vervolgens nadenken over een tunnel. Bij een deel van de bevolking is daardoor een hoerastemming ontstaan. Er is hoop gewekt. Maar de tunnel is twee keer zo duur. En het is een illusie om te denken dat we er van het Rijk nog eens 600 miljoen bij krijgen.”

De omwonenden van de ringweg vinden hun wens verre van illusoir. Actievoerder Jan Vos: „In Maastricht is toch ook gekozen voor een tunnel? En hoeveel geld wordt er niet besteed om de wegen rondom Eindhoven uit te breiden? Waarom kan dat hier niet?” Ze wandelen langs de ringweg en wijzen naar wat er allemaal moet wijken. Tientallen bomen worden gerooid. Groenstroken verdwijnen. Halve of hele straten worden gesloopt. Zelfs een appartementengebouw in aanbouw komt straks pal langs de weg te liggen. En het oudste bos van Groningen, het achttiende-eeuwse Sterrebos, zou weleens helemaal kunnen worden verwoest.

Paulien Ex: „Groningen wil de duurzaamste stad van Nederland worden. Daar verzinnen ze van alles voor. Zoals gras op daken. Maar in dit geval verdwijnt het groen dat ons nog een beetje beschermt tegen de weg.”

Jan Vos wijst naar nieuwe huizen met zonnepanelen. Hij vertelt dat de gemeente supermarkten verplicht gordijntjes voor koelvakken te hangen. „De gemeente is druk met duurzaamheid. Maar bij de ringweg gaan economische belangen ineens voor. Dat gedoe met duurzaamheid is alleen maar marketing.”

Gedeputeerde Henk Bleker zegt de gevoelens van het volk wel te begrijpen. „De gemeente Groningen zit met een duivels dilemma. Enerzijds is de ringweg een levensader voor de stedelijke economie met 140.000 arbeidsplaatsen. Anderzijds worden twee stadsdelen gescheiden door asfalt. Daarom moeten we alles uit de kast halen om op plaatsen waar die barrière het grootst is, de weg verdiept aan te leggen, met heel grote bruggen eroverheen. Dat lijkt me nuttiger dan blijven vragen om een tunnel.”