De liefde is nog veel erger

In New York zijn de eerste speelfilms en documentaires te zien over de economische crisis. „Er kunnen nu al vervolgfilms gemaakt worden.”

The Girlfriend Experience Sasha Grey

De Amerikaanse economische neergang die inmiddels werknemers overal ter wereld doet vrezen voor hun baan, is nu drie jaar oud. In de zomer van 2006 klapte de huizenzeepbel, de prijzen begonnen te dalen. Nu is de neergang voor het eerst zichtbaar gemaakt in Amerikaanse films. Ze zijn deze week te zien op het New Yorkse Tribeca Film Festival.

Tribeca is de naam van de wijk die grenst aan ‘ground zero’. Acteur, bewoner en investeerder in een lokaal restaurant Robert De Niro begon hier een filmfestival na de aanslagen van september 2001. Ironisch genoeg kwam de huidige ineenstorting ook uit de buurt: Wall Street ligt hier twee minuten lopen vandaan.

The Good Guy is de minst verhullende van van de films op het festival die zich over de crisis buigen. In deze romantische komedie – nee, echt – over de perikelen bij de nauwelijks gefictionaliseerde bank Morgan Brothers neemt baas Tommy de nieuweling Daniel onder zijn hoede. De twee jongens zijn handelaren van het meest clichématige kaliber: tegen een achtergrond van glazen wolkenkrabbers en het Vrijheidsbeeld schreeuwen ze naar klanten en houden ze twee telefoons tegelijk tegen het hoofd. Maar uiteindelijk gaat het allemaal om Tommy’s vriendinnetje, die eigenlijk meer in Daniel ziet. „Als je denkt dat Wall Street vol zit met bullshitters, dan moet je in New York eens een relatie aangaan”, is de cynische conclusie.

Regisseur en (en zelf oud-bankier)

Julio DePietro haakt aan bij oude Wall Street-helden zoals Michael Douglas’ meedogenloze personage Gordon Gekko in Wall Street. Maar dit type mannen houdt zich in het echt tegenwoordig gedeisd. Statuur is vervangen door spot, een stevig inkomen is in veel gevallen verworden tot een werkloosheidsuitkering.

Op zoek naar mensen van vlees en bloed zet American Casino de volgende stap. De documentaire zoekt de mannen achter de papieren welvaartsgroei op, die aan de huidige crisis voorafging. Zoals David Attasini, bankier zonder emplooi. „Waardoor is dit alles veroorzaakt? Het slaat allemaal terug op hebzucht.” Attasini deed er zelf aan mee: hij werkte bij vier zakenbanken, waarvan er drie niet meer bestaan.

American Casino – die de financiële sector als daders neerzet en huiseigenaren die te veel geld uitgaven als slachtoffers – is duidelijk prematuur. Ook al zou de neergang volgens sommige optimisten aan het afzwakken zijn, iedereen verwacht dat de werkloosheid in ieder geval in Amerika nog minstens anderhalf jaar zal stijgen. De film is dus rijkelijk vroeg met het opmaken van de balans. „De fundamenten van de crisis blijven hetzelfde”, licht Cockburn toe. „Maar het is duidelijk dat er inmiddels al vier of vijf vervolgfilms op gemaakt kunnen worden.”

De parabel Vegas. Based on a True Story is een tijdlozer, en daarom treffender film. Filmmaker Amir Naderi portretteert een hardwerkend gezin, dat bevangen raakt door het grote begeren. Vader werkt in een garage, moeder in een restaurant, tienerzoon Mitch doet braaf zijn huiswerk aan de keukentafel in de stevig uitgevallen woonwagen. Maar dan komt de blijde boodschap: er ligt misschien een schat in de tuin.

Al snel gaat het gazon eraan. De plantenbakken worden uitgegraven, het tuinhuisje omgeduwd en ten slotte de woonwagen zelf onttakeld. Maar shovels, pikhouwelen, de graafmachine en vooral veel woestijnzweet en geruzie later: geen koffer. De droom van het snelle geld gaat ook aan deze Amerikaanse familie voorbij – en passant raken ze ook nog hun huis, baan en waardigheid kwijt.

Naderi laat daarbij elk Vegascliché

achterwege: de Strip vol casinohotels figureert slechts als achtergrond. De film concentreert zich liever op de inwoners van de ogenschijnlijk glamoureuze, maar voor de bewoners soms zo vreugdeloze woestijnstad.

De succesvolle mannen in Steven Soderberghs nieuwste film, The Girlfriend Experience, laten zich ook leiden door begeerte. Ze nemen de dure callgirl Chelsea om beurten in dienst – voor seks, maar ook om te kunnen pronken met een goedgeklede jongedame. Chelsea’s dienstverlening rendeert echter een stuk minder als plotseling het geld niet meer uit de hemel komt vallen.

De film is grotendeels geïmproviseerd. Regisseur Soderbergh droeg de acteurs alleen op elke dag de krant te lezen. Dat leidt tot dialogen als: „De economie is fucked. Zakendoen gaat fucked. Het wordt allemaal minder. Recessie, depressie, je kent het wel. Ik word er zo gestresst van, eigenlijk zou ik niet jou, maar een psychiater moeten bestellen.”

Het festival duurt t/m zondag 3 mei. Meer informatie op: tribecafilm.com/festival/

    • Freek Staps