De kroonjuwelen van de vrouw

Dolly Parton Foto Bloomberg News Singer Dolly Parton arrives at the 78th Academy Awards Sunday, March 5, 2006, in Los Angeles. Photographer: Francis Specker/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

Tieten, memmem, prammen, harries, bazoombas, glorious globes, ta-tas, knockers... Het is niet toevallig dat er zoveel woorden bestaan voor vrouwenborsten. De reden is simpel: borsten maken deel uit van een collectieve westerse obsessie. Terwijl in sommige culturen andere aspecten van het vrouwelijk lichaam worden verheerlijkt – in Afrika en het Caraïbisch gebied zijn bijvoorbeeld de billen veel belangrijker – worden borsten met name in het Westen beschouwd als twee uitermate belangrijke seksuele ornamenten; borsten zijn, als het ware, de kroonjuwelen van de vrouw.

Vaak wordt gedacht dat het vooral de mannen zijn die zich schuldig maken aan die borstenverheerlijking, maar het feit dat zoveel vrouwen hun borsten etaleren door ze welgevallig te presenteren en te verpakken, te verkleinen, weg te duwen of juist te vergroten, zegt ook iets over de fascinatie die vrouwen hebben met hun eigen borsten. Die fascinatie heeft zich door de eeuwen heen vertaald in allerlei modegrillen. Soms gingen die trends direct ten koste van de vrouw zelf: in de afgelopen eeuwen zat menig korset veel te strak waardoor organen in de knel kwamen. En de eerste implantaten met siliconengel in de jaren tachtig waren medisch onverantwoord, zelfs levensgevaarlijk.

Waarom toch zijn vrouwen bereid geweest om zulke risico’s te nemen? De verklaring ligt in het feit dat borsten altijd hebben moeten voldoen aan een ideaal en, al naar gelang de vereisten van dat ideaal, in de juiste vorm werden gedrongen. In de vijftiende eeuw was men in Europese aristocratische kringen dol op compacte, kleine, ronde borsten die, vaak tot aan de tepel ontbloot, uit nauw aangesnoerde lijfjes sprongen. In de zestiende eeuw werden borsten zo plat mogelijk weggedrukt in het korset, in de loop van de zeventiende eeuw en achttiende eeuw werden borsten, door middel van datzelfde korset, juist verder omhoog gestuwd, zodat ze als appeltjes op een dienblaadje werden gepresenteerd.

Aan het eind van de negentiende eeuw begon men, zonder gêne, veelvuldig gebruik te maken van diverse hulpstukjes om borsten uit te vullen. In 1897 kon men in Amerika voor 25 cent bust pads bestellen bij Sears, Roebuck & Co ‘to plumb up the bosom’. Een zeer curieus fenomeen uit diezelfde periode was de The Princess Bust Developer, een product dat door dezelfde winkelketen werd verkocht en dat bestond uit een pot crème, een fles lotion en een metalen object dat leek op een toiletontstopper.

Wilde men begin twintigste eeuw de borsten groter hebben, rond 1920 moesten ze weer kleiner: ruim na de uitvinding van de eerste ‘brassière’ in 1904, werden de eerste rubberen borstreducerende bh’s gedragen door ‘flapper girls’ om daarmee te voldoen aan de vereiste jongenslook. Al snel daarna kwam in 1927 de Maidenform Bra, ontwikkeld door de Russisch-Amerikaanse naaister Ida Rosenthal, die de borst weer extra ondersteuning en volume gaf. Vanaf die periode werden borsten, door middel van de bh, steeds meer in zicht gebracht, met als hoogtepunten de kegelvormige torpedo-bh’s die na de Tweede Wereldoorlog razend populair werden en de push-up bra die sinds 1992 niet meer uit het modebeeld is verdwenen.

Vrouwen zijn, omwille van hun borsten, maar al te vaak het slachtoffer van ongepaste grappen en seksuele intimidatie. Desondanks kiezen de meeste vrouwen (als ze die keuze hebben) er toch voor om het esthetische, door de omgeving geconstrueerde ideaal, uit te dragen. Simpelweg omdat het bijdraagt aan een gevoel van eigenwaarde. Het is fijn om op directe of indirecte wijze te worden gecomplimenteerd met het feit dat je aantrekkelijk bent. Maar zelfs voor de moderne, vrijgevochten vrouw is dit, vreemd genoeg, nog altijd taboe om hardop uit te spreken: erkenning, ook op het seksuele vlak, is belangrijk. Dus doen we alsof onze neus bloedt, terwijl we ondertussen sexy zijn. En terecht. Want waarom zouden we onze kroonjuwelen niet willen tonen?

    • Rosan Hollak