Angst voor de griep

De literatuur is vaak een spiegel van de actualiteit.

Deze week: de varkensgriep en Max Niematz’ Kromzicht.

Kromzicht Max Niematz

Je zult maar in Perote wonen, het Mexicaanse dorp in de staat Veracruz waar het allemaal begonnen is: het plaatsje vol varkenshouders waar de Mexicaanse griep vandaan komt. Of de varkensgriep, want de benaming is inmiddels ook al inzet van polemiek. ‘Mexicaanse griep’ schaadt immers het Mexicaanse toerisme en ‘varkensgriep’ is slecht voor de vleeshandel. Perote is hoe dan ook dubbel getroffen, hoe vaak de gouverneur van Veracruz ook benadrukt dat het om een Aziatische griep gaat die niets met zijn inwoners of hun dieren van doen heeft.

Wat een plotselinge epidemie onder mensen teweeg brengt is nooit beter beschreven dan in Albert Camus’ De pest , maar een dorp als het Mexicaanse Perote heeft veel meer weg van Kromzicht, het Groningse plaatsje uit de gelijknamige roman van Max Niematz uit 2007. Die mooie roman draait om de rivaliteit tussen twee boerenfamilies. De familie Hensius is net wat gestudeerder en geeft er de voorkeur aan ‘binnen het eigen ras’ te fokken. Bij hun buren, de Tiedema’s, is men sociaal minder bedreven en fokt men praktischer: de kleur van de koeien doet er niet toe – als er maar melk uit komt.

Het innovatieve boeren van de Tiedema’s heeft gevolgen: de dieren worden steeds kwetsbaarder en vallen uiteindelijk ten prooi aan een veeziekte, die dreigt over te slaan op de buurkoeien.

Treffend is dat in Kromzicht de angst voor een veeziekte de gemoederen al tot het kookpunt brengt ver voordat er een stier begint te steigeren. De angst voor de ziekte is al een ramp op zich. Vervolgens zijn er de pogingen om de ziekte te ontkennen, de schaamte om hulp van buiten te zoeken. Men rommelt met eigen medicijnen, noemt het resultaat daarvan ‘enerzijds „pover”, anderzijds „bedroevend”, doch in laatste instantie „vrijwel te verwaarlozen”.’ Maar als vijf dagen later de hulp van de universiteit wordt ingeroepen, doet die niet meer dan bloed, speeksel en poep verzamelen en dat weer mee terug nemen naar Utrecht. ‘Terwijl daar de monsters tegen het licht werden gehouden met wetenschappelijke precisie werden ontleed, gefotografeerd, microscopisch gediagnosticeerd [...] brak de hel los in het Oldambt.’ Zo verstrijkt de tijd terwijl de ziekte om zich heen grijpt, precies zoals het in Perote gegaan zal zijn. En niet omdat dat in Mexico ligt.

Arjen Fortuin

    • Arjen Fortuin