Wederzijdse hulp

Israël heeft een nieuwe regering. Die is, in weerwil van een enkele ministerspost voor de Arbeiderspartij, zó nationalistisch en zó afkerig van een Palestijnse staat dat president Shimon Peres zich zorgen maakt over ’s lands internationale aanzien. Daarom is hij extra verheugd dat paus Benedictus XVI zijn uitnodiging heeft aangenomen om volgende week een bezoek te brengen aan het Heilige Land. De pauselijke trip, van 8 tot 15 mei, zal worden uitgebreid met uitstapjes naar bijbelse grond in de Palestijnse Gebieden (Nazareth, Bethlehem) en een bezoek aan Jordanië.

Niet alleen Israël heeft behoefte aan een diplomatieke facelift. Ook de paus zelf kampt met een geschonden internationale reputatie. In zijn ijver om bruggen te bouwen naar de ultraconservatieve marge van het rooms-katholicisme kondigde hij aan dat zijn voorganger Pius XII heilig zal worden verklaard. Dat was de paus die een concordaat sloot met nazi-Duitsland, het Vaticaan neutraal verklaarde tijdens de Tweede Wereldoorlog en bleef zwijgen toen de Europese joden werden afgevoerd naar de Duitse vernietigingskampen. Vervolgens nam Benedictus een Britse ontkenner van de Holocaust, Richard Williamson, die eerder was geëxcommuniceerd, weer op in de kerk. De verstandhouding met het jodendom en met de staat Israël kwam onder druk te staan en de paus zal het komende bezoek willen aangrijpen om de schade te beperken.

De man die door de paus is belast met de procedure tot heiligverklaring van Pius XII is de bejaarde Duitse Jezuïet Peter Gumpel (85). Hij heeft de sfeer voor het komende pausbezoek bijna bedorven door openlijk te verklaren dat de visite niet zou doorgaan als er niets werd gedaan aan een bepaalde tekst in het Yad Vashem Holocaust Museum in Israël. Daarin wordt de rol van Pius XII tijdens de Holocaust ‘omstreden’ genoemd. Verder staat er dat deze paus, toen de joden van Rome werden afgevoerd, ‘niet tussenbeide is gekomen’.

Het Vaticaan heeft zich gedistantieerd van Gumpels uitlatingen en een woordvoerder van de paus heeft gezegd dat de teksten in het museum geen rol hebben gespeeld bij het besluit om naar Israël te gaan. Intussen heeft Benedictus laten weten dat hij dringende verzoeken uit joodse kring om de heiligverklaring van Pius XII uit te stellen ‘ernstig in overweging zal nemen’. Lees: er zal geen haast mee worden gemaakt.

Ook kemphanen hebben elkaar nodig.