Britse begroting vertoont ongekend groot tekort

De Britse regering presenteerde gistermiddag een begroting met een ongekend tekort. De belastingen voor de rijken gaan weer omhoog.

De Britten moeten rekenen op tenminste tien jaar belastingverhogingen en bestedingsbeperkingen bij de overheid, want de Britse economie staat aan de rand van de diepste afgrond in vredestijd. Minister van Financiën Alastair Darling ontlokte geschokte reacties aan het Lagerhuis toen hij gisteren bij het presenteren van zijn begroting ongekende cijfers debiteerde: in 2013 zal de overheid een schuld hebben van 1.400 miljard pond (1.560 miljard euro), 79 procent van het bruto nationaal product. De komende vijf jaar zal de staat 703 miljard pond moeten lenen. Op zijn vroegst in 2017-2018 zullen inkomsten en uitgaven weer met elkaar in evenwicht zijn. Vrijwel elke economisch commentator en het IMF achten de groeiprognoses van Darling te optimistisch.

De nog slechter dan verwachte cijfers strijden vanmorgen op de voorpagina’s met New Labours terugkeer naar Labour-oude-stijl: de hoogste inkomens (meer dan 150.000 pond per jaar) gaan volgend jaar 50 procent belasting betalen, 10 procentpunt meer dan nu. Daarmee verbreekt Labour een centrale verkiezingsbelofte en roept ze associaties op met het oude socialistische Labour.

Alastair Darling verdedigde zijn maatregel met een beroep op een eerlijke verdeling van lasten, zodat de armsten – vooral kinderen en bejaarden – niet op uitkeringen hoeven te worden gekort. Normaal had dit een cadeautjesbegroting moeten worden: de laatste vóór de verkiezingen in mei 2010. De minister van Financiën poogde nu de pijnlijke realiteit van een economie die dit jaar met 3,5 procent is gekrompen te verpakken in optimistische voorspellingen: opleving van de economie eind 2009, groei van 1,25 procent in 2010 en 3,5 procent in 2011. De oppositie noemt die berekening oneerlijk en de City noemt de cijfers te optimistisch. Het IMF valt Darling eveneens af. Het raamt de economische krimp voor 2009 op 4,1 procent en de groei voor 2010 op slechts 0,4 procent. De werkloosheid groeit ondertussen in het hoogste tempo tot dusverre: in het kwartaal tot februari 2009 kwamen er 177.000 werklozen bij. Er zijn er nu 2,1 miljoen. De kamers van koophandel ramen een uiteindelijk 3 miljoen werklozen in 2010.

Door accijnsverhogingen op autobrandstof, alcohol en tabak, door leningen en door zelf 9 miljard pond te bezuinigen wil de regering bezuinigingen op onderwijs en gezondheidszorg vooralsnog voorkomen. Darling kondigde scholing voor jonge werklozen aan, om te voorkomen dat een hele generatie jonge mensen „op de schroothoop van werkloosheid” terecht komt. Verdere opkikkers voor de kiezer zijn een inruilbonus voor auto’s (1.000 pond van de overheid, 1.000 pond van de automobielindustrie zelf), en maatregelen die de stilliggende woningbouw moeten helpen.

De Conservatieven en de Liberale Democraten hadden een even vernietigend oordeel over Darlings begroting. „Belachelijk” en „lachwekkend optimistisch”. Beide partijen weten dat regeringsverantwoordelijkheid in de komende tien jaar een dan zittende regering opzadelt met een enorm gat in de begroting. De Conservatieven, partij van de belastingverlagingen, zijn bovendien door Labour opgezadeld met een dilemma over de vraag of zij de aangekondigde belastingverhoging voor de rijksten ongedaan moeten maken.

„Schaamlap” (fig leaf), „klassenstrijd”, „de Robin Hood-Chancellor” en „fluiten in de wind” zijn vandaag een paar van de kwalificaties die de media voor de begroting reserveren. Het CBI, de werkgeversorganisatie, vindt dat Darling gefaald heeft „in het uitzetten van een geloofwaardige en streng bewaakte route naar gezondmaking van de publieke financiën” en oordeelt dat het falen economisch herstel zal beperken.

De prijs van Britse staatsobligaties kelderde abrupt zodra bekend werd dat de staat er dit jaar voor 220 miljard meer wil uitschrijven, een gevolg van het redden van vijf banken. Sommige analisten waarschuwen dat het lenen moeilijker kan worden als investeerders niet meer geloven in de kredietwaardigheid van het land. Zij achten het niet uitgesloten dat het Verenigd Koninkrijk op termijn zijn AAA kredietbeoordeling kan verliezen. En de Conservatieve leider, David Cameron, is niet langer alleen in zijn veronderstelling dat het niet ondenkbaar is dat het land opnieuw zal moeten aankloppen bij het IMF, net als in de donkerste jaren zeventig.