Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Religie

Wie financiert de kerken?

In België krijgen de kerken subsidie van de overheid, heeft Irma Bazelmans uit Son gelezen. Ze vraagt zich af hoe dat precies zit. En hoe is de situatie in Nederland?

Inderdaad worden de kerken in België voor een belangrijk deel gefinancierd door de overheid, legt de Vlaamse journalist Geert Delbeke uit. Delbeke publiceerde in 2002 het boek Het geld van de kerk over de financieringsstromen van de katholieke kerk in België. Pastoors staan in België „op de betaalrol van het federale ministerie van Justitie”, vertelt Delbeke. Dat geldt ook voor bedienaars van andere door de staat erkende erediensten, zoals dominees, rabbijnen, humanistische raadspersonen en enkele imams (nog niet alle moskeeën zijn van overheidswege als geloofsgebouw erkend).

„Pastoors krijgen zo’n 1.100 euro per maand netto, ongeacht hun leeftijd, terwijl gemeenten hun parochiewoning betalen”, zegt Delbeke. De Belgische regeling is geïnspireerd op een concordaat dat Napoleon met de katholieke kerk sloot in 1801. Hierin werden geestelijken financieel afhankelijk gemaakt van de staat.

Belgische gemeenten betalen tevens mee aan het onderhoud van de kerkgebouwen, en de gewesten (Vlaanderen, Wallonië en Brussel) dragen zorg voor monumentale kerken.

Het contrast met Nederland is groot. Hier moeten kerken zichzelf bedruipen. „Je moet goed zoeken naar een land waar de overheid zich financieel zo op afstand stelt van de kerken”, zegt Pieter Kohnen, woordvoerder van de rooms-katholieke bisschoppen in Nederland. Bert van Rijssen, adjunct-directeur van de Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer van de Protestantse Kerk Nederland, voegt daaraan toe: „De enige directe financieringsstroom van de overheid aan de Nederlandse kerken is de monumentenzorg.”

De belangrijkste inkomstenbron vormen collectes onder de gelovigen. Jaarlijks organiseren de protestantse en katholieke kerken gezamenlijk de actie ‘Kerkbalans’, waarbij kerkgemeenten miljoenen euro’s ophalen. Daarnaast verdienen de kerken aan, onder meer, onroerend goed, beleggingen en nalatenschappen.

De Nederlandse pastoors verdienen overigens ongeveer hetzelfde als hun Belgische collega’s: tussen de 1.100 en 1.200 euro per maand netto (huisvesting wordt verzorgd). Dominees verdienen een basissalaris van 2.800 euro bruto, dat echter afhankelijk is van onder andere leeftijd en woonsituatie.