‘De familiale sfeer is bij AZ nog steeds hetzelfde’

AZ stevent vanavond af op het tweede kampioenschap in de clubgeschiedenis. Marleen Molenaar, dochter van de oud-clubbaas Cees Molenaar kijkt terug naar het succes van 1981.

Pier Tol, Jos Jonker, Hans Reijnders, Klaas Molenaar, Kurt Welzl, Eddy Treytel en Hugo Hovenkamp (v.l.n.r.) vieren bij Wastora in Zaandam het kampioenschap van AZ in 1981. Foto Pro Shots az viert het kampioenschap van 1981 op het balkon van de wastora winkel in zaandam.
Pier Tol, Jos Jonker, Hans Reijnders, Klaas Molenaar, Kurt Welzl, Eddy Treytel en Hugo Hovenkamp (v.l.n.r.) vieren bij Wastora in Zaandam het kampioenschap van AZ in 1981. Foto Pro Shots az viert het kampioenschap van 1981 op het balkon van de wastora winkel in zaandam. Mooy, Cor

Marleen Molenaar (45) wil allereerst zelf even een statement maken. Het AZ dat onder leiding van haar vader Cees en haar oom Klaas van een bijna failliete boedel uitgroeide tot de kampioen van Nederland, was absoluut geen poenerige club waar met geld werd gesmeten. „Het ging juist om de familiale sfeer die bijdroeg aan het succes”, stelt de huidige manager vrouwenvoetbal van AZ. „Neem het verhaal over de groeibriljantjes die de spelersvrouwen na de titel in 1981 kregen. De geste zat hem meer in de vriendelijke attentie dan in de geldwaarde. Die briljantjes waren in de aanbieding bij Wastora [de winkelketen van de broers Molenaar, red.] voor 129 gulden per stuk. Inkoopprijs 60 gulden. Het zou betekenen dat de spelersvrouwen nu een cadeautje van 25 euro zouden krijgen.”

Marleen Molenaar maakt als dochter en nichtje van de gebroeders Molenaar van 1972 tot 1986 de opkomst en de teloorgang van AZ’67 van nabij mee. En vanavond is ze als werknemer van de Alkmaarse voetbalclub in het DSB-Stadion aanwezig bij de mogelijke kampioenswedstrijd tegen Vitesse. De grote man achter het huidige succes is ondernemer Dirk Scheringa. „Er zijn verschillende gelijkenissen tussen de Molenaars en Scheringa”, zegt Molenaar in de lobby van een Bussums hotel. „We hebben het over nuchtere zakenmannen uit Noord-Holland. Selfmade men. Die met slim zakendoen ver zijn gekomen en gek zijn van voetbal.”

Volgens Marleen Molenaar waren haar vader en oom in zakelijk opzicht de tijd ver vooruit. Het duo dat de succesvolle keten van elektronicawarenhuizen Wastora (Wasmachines, Stofzuigers, Radio’s) opende, ontfermde zich in 1972 over het dan zieltogende AZ. Zakendoen en het besturen van de voetbalclub gingen hand in hand. Zo werden bijvoorbeeld honderdduizenden AZ-kranten huis-aan-huis verspreid, waarin naast voetbalnieuws aantrekkelijke aanbiedingen van Wastora werden aangekondigd.

„Wastora was echt een begrip”, legt Molenaar uit. „Het was dan ook mooi om te horen dat Louis van Gaal laatst in het programma Holland Sport zei dat hij ook aan de hand van zijn moeder naar de zaak ging. Mensen keken soms uren rond naar de nieuwste spullen. Zo was er de televisiewand. Uniek voor die tijd. En middenin de winkel was er de gratis koffiebar.”

De tientallen miljoenen guldens die met de verkoop van de elektrische- en huishoudelijke artikelen werden verdiend, zijn voor een groot deel geïnvesteerd vanuit het reclamebudget in de voetbalclub AZ. „De liefde voor het voetbal is altijd groot geweest bij de Molenaars”, zegt de voormalige international van het Nederlandse vrouwenelftal. „Zowel Cees als Klaas speelde op het hoogste niveau bij KFC in Koog aan de Zaan. Cees was de rustige verdediger die alles overzag en Klaas was een echte aanvaller. Buiten het veld was die wisselwerking eigenlijk hetzelfde. Wat dat betreft vormden ze een perfecte combinatie.”

De Molenaars stonden heel dicht bij de spelers. Voor de wedstrijden wensten ze de voetballers in de kleedkamer vaak even succes. „Ze spraken ook wel eens met de trainer over de opstelling. Zo vond mijn vader dat Hugo Hovenkamp het beste linksback kon spelen. Toen hij daar in een wedstrijd tegen Ajax stond werd hij helemaal weggespeeld door Tscheu La Ling. Maar twee wedstrijden later was hij op die plek al uitgegroeid tot international.”

De broers Molenaar spraken vanaf het begin hun ambities met AZ’67 uit. Ze werkten met een tienjarenplan. Volgens de planning in 1972 zou de club in 1982 landskampioen moeten worden. Marleen Molenaar: „Als je daarop terugkijkt is dat eigenlijk ongelooflijk. Vergelijk het nu met iemand die zegt dat Omniworld over tien jaar kampioen van Nederland is. Ze hebben hun doelstelling een jaar eerder waargemaakt dan ze gedacht hadden.”

Na de bekerwinst van AZ’67 in 1978, volgt op 3 mei 1981 in de Rotterdamse Kuip het hoogtepunt uit de clubgeschiedenis. AZ’67 wint de kampioenswedstrijd tegen Feyenoord met 5-1. Onder leiding van coach George Kessler is een selectie met voetballers als Pier Tol, Kees Kist, John Metgod, Peter Arntz, Jos Jonker, Kristen Nygaard en Jan Peters met afstand de beste van Nederland gebleken. „Het kampioensfeest was fantastisch. Eerst gingen we met de spelers naar Wastora in Zaandam en daarna naar Alkmaar. Dit kampioenschap was van de hele streek. Het was verschrikkelijk dat mijn vader het niet heeft meegemaakt. Hij stierf op 23 juli 1979 op 53-jarige leeftijd aan een bloedziekte. Veel te jong natuurlijk.”

Na het ongekende succes gaat AZ al snel op de weg terug. In 1982 eindigt de ploeg nog op een derde plaats, maar zowel financieel als sportief wordt de aansluiting met Ajax, Feyenoord en PSV verloren. Klaas Molenaar gaat over tot de verkoop van spelers en trekt zich langzaam maar zeker terug uit AZ. „Er komt te weinig publiek om de show nog te kunnen opvoeren”, zo stelt hij. „Natuurlijk was dat triest”, zegt Marleen Molenaar nu. „Maar de toeschouwers bleven weg. Het ging gewoon niet meer.”

AZ’67 degradeert in 1988 naar de eerste divisie. Wastora wordt in 1992 verkocht aan It’s Electric. Een jaar later brandt het voormalige pand van Wastora aan de Westzijde in Zaandam volledig af. Maar 1993 is ook het jaar waarin bankier Dirk Scheringa de voetbalclub AZ redt van een definitieve ondergang. In 2009 wordt de Alkmaarse voetbalclub waarschijnlijk voor de tweede keer in de geschiedenis landskampioen.

Marleen Molenaar, die vorig jaar al historie schreef door met de vrouwen van AZ de eerste landstitel te veroveren, vergelijkt de huidige formatie van Van Gaal met die van Kessler. „Ik ga niet zeggen welke ploeg beter voetbal speelde. Beide teams beschikken over een uitstekend collectief met goede spelers zonder echte vedetten. Iedereen bij AZ is heel erg bij dit succes betrokken. Wat dat betreft is de club hetzelfde gebleven.”