Ze was dol op baby’s

In haar vorige roman liet Renate Dorrestein de lezer gissen naar wat er gebeurd was met een geroofde baby.

Nu vult ze die episode op wonderlijke wijze in.

Renate Dorrestein: is er hoop. Contact, 292 blz. €18,95
Renate Dorrestein: is er hoop. Contact, 292 blz. €18,95

In 2004 schreef Renate Dorrestein de roman Zolang er leven is. In een interview zei zij toen dat zij deze keer geen sluitende plot had bedacht – nadat zij zich daar twintig jaar lang juist wél op had toegelegd. In Zolang er leven is verdween zomaar een baby en die werd een paar maanden later zomaar terugbezorgd, zonder tekst en uitleg. Een boek met een groot gat in het midden. Die lege episode moet haar bij nader inzien toch wat te spookachtig zijn voorgekomen. En daarom is er nu is er hoop, haar nieuwe roman, die alsnog vertelt wat er met die zoekgeraakte baby is gebeurd.

De nieuwe romanfiguren komen uit een wat zompiger milieu dan we van haar gewend zijn. We ontmoeten daklozen, verslaafden en andere sappelaars. Dat merk je aan toon en stijl van het boek. Korte zinnen met directe mededelingen en veel dialoog. Het taalgebruik is levendig en wispelturig, zoals altijd bij Dorrestein, maar we krijgen nu wel erg veel alledaagsheden te verstouwen. Over de montage van stacaravans of het schoonmaken van wc’s. Ik mis hier de sprankeling en de spanning van romans als Ontaarde moeders of Een hart van steen.

Hoofdpersoon Nettie wordt met sympathie getypeerd, maar haar leven ziet er wel erg dof uit. Zij sprokkelt haar karige inkomen bij elkaar als toiletjuffrouw in een ondergronds toilettenblok. Zij woont op een galerijflat in de Bijlmer met haar zwakbegaafde kleinzoon Igor. Haar enige verzetje bestaat uit bezoekjes aan een Surinaamse toko op het metrostation. Ze heeft een oogje op Stanley, de eigenaar. Of de liefde wederzijds is, blijft in het midden.

Igor is 24 en Nettie 56 als de dakloze Lisa haar intrede in het verhaal doet, als Igors vriendin. Van Lisa komen we alleen te weten dat zij van huis is weggelopen nadat ze een ongeluk kreeg en ze is dol op baby’s.

Gaandeweg laat Dorrestein zo een situatie ontstaan waarin een onwaarschijnlijk stel op een onwaarschijnlijke plek een baby kan vinden, op wie toevallig net op dat moment niemand let. De baby wordt door de zorgbehoeftige Lisa meegegrist. Vervolgens wordt het meisje liefdevol door de instantouders verzorgd, onder supervisie van oma, die niets vermoedt. Igor en Lisa lezen geen kranten en kijken geen televisie, zodat ze ook niets weten over alle media- aandacht voor de door hen zelf gepleegde brutale babyroof. Alleen Stanley heeft van meet af aan door hoe de vork in de steel zit, maar hij houdt zijn vermoedens voor zich.

Je kunt je afvragen of dit allemaal kan. Kan een zwakbegaafde een reisplanner begrijpen en een reis maken waarbij moet worden overgestapt? Kan hij op de sociale werkplaats verzwegen houden dat hij ineens een gezinnetje heeft? Voelt Lisa zich op geen enkele manier bezwaard? En is het niet vreemd dat Nettie, die wel het nieuws leest, geen enkel verband legt tussen het drama van de ontvoerde baby en dit even oude kind?

Ja, dat is allemaal nogal vreemd. De lege kern van Zolang er leven is wordt opgevuld, maar ook weer niet helemaal, omdat er zoveel vragen onbeantwoord blijven. De roman als geheel overtuigt niet. Wat mij nog wel inneemt voor deze wonderlijke geschiedenis zijn de karakters. Het zijn geen schematische figuren. Zwerfster Lisa heeft naast rare en berekenende ook prettige eigenschappen. De oma met haar paardenstaart en stoere enkellaarzen doet wel kordaat, maar is onzeker. Igor met zijn lage IQ en zijn sociale beperkingen heeft juist een voorsprong op anderen, omdat hij het leven weet te nemen zoals het is. ‘Zitten en zijn, dat was hem genoeg. Daar moest een ander een half leven voor op een boeddhistische cursus.’

is er hoop eindigt onbeslist. De baby wordt terugbezorgd, maar de daders worden niet gesnapt. Er is geen duidelijke slotsom, hooguit suggesties voor hoe het verder gaat. Zal Nettie de wc’s vaarwel zeggen en iets moois beginnen met Stanley? Gaat Igor hopeloze liefdesperikelen tegemoet? Kan hij het geheim voor zich houden? Losse eindjes. Misschien wil Dorrestein ze, over nog eens vijf jaar, afhechten in een vervolgdeel – maar ik denk niet dat ik dat dan hoef te lezen.

Bezoek ook de auteurssite: www.renatedorrestein.nl

Renate Dorrestein: is er hoop. Contact, 292 blz. €18,95