Lawaai en gekwetter in Bermudadriehoek

Waar winden dorpelingen zich over op? In het Gelderse Wolfheze wordt de snelweg verbreed. „De verbreding is een unieke kans om de snelweg in dit landschap in te passen.”

De vogels komen maar net boven de geluid van de snelweg uit. Hun gekwetter vermengt zich met verkeerslawaai. We staan op tweehonderd meter afstand van de snelweg A50, ter hoogte van Wolfheze, tussen de bomen, in een villawijkje. „We noemen dit hier weleens de Bermudadriehoek”, zegt Raymond den Burger. Het dorp Wolfheze, gemeente Renkum, ligt ingeklemd tussen de snelwegen A50 en A12, en wordt ook nog eens doorsneden door een provinciale weg én een spoorlijn die misschien zal worden opgewaardeerd tot hogesnelheidslijn. En al dat geluid komt over het dorp heen.

Raymond den Burger is voorzitter van de Stichting A50DB. De actiegroep strijdt voor het behoud van de leefbaarheid in de omgeving van de snelweg A50. De afkorting DB staat niet voor decibel maar voor duurzaam beter. De leefbaarheid staat volgens de actievoerders op het spel, nu minister Eurlings (Verkeer, CDA) heeft besloten om de snelweg A50 te verbreden met twee keer één extra rijstrook om de aanhoudende files op onder meer de route tussen de knooppunten Valburg en Grijsoord te verminderen.

En de geluidsoverlast ís al zo erg, vertellen bewoners op films die de stichting heeft gemaakt. „Rustig wonen in de natuur was het doel van deze woning”, vertelt Irene die op enkele honderden meters afstand woont. Toen ze het huis veertien jaar geleden kocht, was de herrie volgens haar minder dan de helft van wat die nu is. „Ik probeer er niet aan te denken. Maar het is wel gewoon herrie.” Ze heeft al eens met een makelaar gesproken over eventuele verkoop van haar huis, maar die zei dat haar huis alleen nog verkoopbaar is als er anderhalve ton van de prijs afgaat.

De actievoerders zijn niet tegen de verbreding van de snelweg. Wel vinden ze dat dit project met véél te weinig geld wordt uitgevoerd. De geluidsschermen worden „veel te laag” of ontbreken helemaal. Een verdiepte ligging van de snelweg zit er niet in. En met de cumulatieve effecten van al dat geluid wordt helemaal geen rekening gehouden. „Ik vind dat heel merkwaardig”, zegt Norbert Mergen, een van de oprichters van het comité. Hij zegt „geshockeerd” te zijn door wat minister Eurlings onlangs op de televisie zei, namelijk dat het een fictie zou zijn dat mobiliteit en milieu niet samen zouden kunnen gaan. Het tegendeel is hier het geval. Mergen: „Hier wordt gewoon een weg verbreed zonder maatregelen te nemen tegen de ecoblunder uit eind jaren zestig, toen werd besloten deze weg hier aan te leggen, midden in natuurgebieden die later tot de Ecologische Hoofdstructuur zijn gaan behoren. Gebieden waar verkeerslawaai volgens rijksbeleid juist zo veel mogelijk moet worden beperkt.”

De omwonenden stellen dat Rijkswaterstaat alles doet om toch vooral maar binnen het budget te blijven van 81 miljoen euro voor veertien kilometer snelweg. „Men goochelt met cijfers. Men redeneert naar dat bedrag toe”, zegt Frans Beurskens van de stichting. Het bedrag is veel lager dan het bedrag van 253 miljoen euro dat minister Eurlings aanvankelijk voor dit project had gereserveerd. Al dat geld is volgens de actievoerders weggehaald om een tweede brug bij Ewijk, zuidelijk op de snelweg, te kunnen bouwen.

Rijkswaterstaat begrijpt best dat de omwonenden het beste met hun leefomgeving voor hebben. Maar ze worden niet vergeten, stelt projectleider Fred Smit van Rijkswaterstaat. Over de hele route wordt geluidsarm asfalt aangelegd dat garandeert dat de geluidhinder in elk geval niet toeneemt, en op sommige plaatsen zelfs daalt. Verder heeft Rijkswaterstaat besloten om tegemoet te komen aan de wens om een parkeerplaats, een zogenoemde verzorgingsplaats, te sluiten. En tenslotte is er nog overleg tussen ministerie, provincie, gemeente en omwonenden over extra maatregelen. De omwonenden moeten zich niet blind staren op het ooit gereserveerde bedrag van 253 miljoen euro. Smit: „Men heeft zich rijk gerekend. Dat bedrag is ooit gereserveerd zonder dat we nog wisten wat we precies zouden gaan doen. Nu alle onderzoeken uitgevoerd zijn en het definitieve plan er ligt, blijkt pas hoeveel geld er echt nodig is.”

Hoe dan ook, de gemeente Renkum gaat tegen het besluit in beroep bij de Raad van State. Tegelijkertijd willen burgemeesters en wethouders „op minnelijke wijze” in overleg blijven met Rijkswaterstaat. Zo vindt wethouder Dirk van Uitert (GroenLinks) het „uitstekend” dat er geluidsarm asfalt wordt aangelegd, dat de verzorgingsplaats Kabeljauw dicht gaat en dat er een ecoduct zal worden aangelegd. „Maar waar de schoen wringt is dat bij het reduceren van geluid te weinig rekening wordt gehouden met woningen. Wij hebben geluid gemeten en het lijkt erop dat er meer lawaai is dan uit de berekeningen van Rijkswaterstaat blijkt.” Dat zou moeten leiden tot meer en hogere geluidsschermen, denkt de wethouder. Ook wil hij dat de verzorgingsplaats Kabeljauw niet alleen dicht gaat, maar de omgeving daarvan weer in de oorspronkelijke staat wordt hersteld. En zelfs een verdiepte ligging van een deel van de snelweg moeten we niet uitsluiten, aldus de wethouder. „De verbreding is een unieke kans om de snelweg in dit landschap in te passen.”