96 klokslagen klinken op Anfield Road

Op 15 april 1989 kwamen 96 voetbalsupporters om bij het Hillsboroughdrama. Gisteren werden de slachtoffers herdacht, in en buiten het stadion van Liverpool FC.

Liverpool-spelers Steven Gerrard (links) en Jamie Garragher houden een ‘Freedom of the City’-plakkaat voor de nabestaanden van het Hillsboroughdrama omhoog tijdens de herdenking op Anfield Road. (Foto AP) Liverpool soccer players Steven Gerrard, left and Jamie Carragher hold up a "Freedom of the City" scroll for the affected family's during the 20th memorial of the Hillsborough Stadium disaster inside Anfield Stadium, Liverpool, England, Wednesday April 15, 2009. Players, fans and survivors came together this Wednesday for a memorial service to mark the 20th anniversary of the Hillsborough stadium disaster when 96 Liverpool soccer fans were crushed to death. (AP Photo/Paul Thomas)
Liverpool-spelers Steven Gerrard (links) en Jamie Garragher houden een ‘Freedom of the City’-plakkaat voor de nabestaanden van het Hillsboroughdrama omhoog tijdens de herdenking op Anfield Road. (Foto AP) Liverpool soccer players Steven Gerrard, left and Jamie Carragher hold up a "Freedom of the City" scroll for the affected family's during the 20th memorial of the Hillsborough Stadium disaster inside Anfield Stadium, Liverpool, England, Wednesday April 15, 2009. Players, fans and survivors came together this Wednesday for a memorial service to mark the 20th anniversary of the Hillsborough stadium disaster when 96 Liverpool soccer fans were crushed to death. (AP Photo/Paul Thomas) Associated Press

Een voor een werden de namen van de 96 omgekomen supporters opgenoemd. Na elke naam weerklonk door het stadion op Anfield Road een zware klokslag. Dertigduizend aanhangers van Liverpool FC waren er gistermiddag getuigen van. Allemaal ouders, broers, zussen, kinderen en vrienden van de slachtoffers van de ramp van 15 april 1989 in het Hillsboroughstadion van Sheffield.

Niet alleen in het stadion van Liverpool werd de ramp herdacht. Ook daarbuiten. Kort na drie uur werd, terwijl van alle kerken de klokken luidden, twee minuten stilte in acht genomen. In het stadion stak bisschop James Jones van Liverpool 96 kaarsen aan. Een koor hief het aloude clublied You’ll Never Walk Alone aan. Iedereen zong mee, met zijn rechterhand op zijn hart of met een sjaal boven zijn hoofd.

Voetballers die dinsdag nog als verslagen helden het veld van Chelsea verlieten, omdat zij waren uitgeschakeld in de Champions League, betraden het veld. Samen met voetballers en trainers die twintig jaar geleden aanwezig waren toen voorafgaand aan de halve finale om de FA Cup tegen Nottingham Forest aanhangers van hun club werden doodgedrukt, omdat de hekken naar de tribune om een of andere nog niet opgehelderde reden waren opengezet.

Bij het monument aan de hoofdingang, de Shankly Gates, lag een zee van bloemen. De poort waarboven in gietijzeren letters staat ‘You’ll Never Walk Alone’, is genoemd naar Bill Shankly, die van Liverpool een topclub maakte. ‘Some people believe football is a matter of life and death. I’m very disappointed with that attitude. I can assure you it is much more important than that’, zijn zijn legendarische woorden.

Steven Gerrard, geboren en getogen in Liverpool, is nu aanvoerder van het eerste elftal. Hij was negen jaar toen hij een neefje verloor op Hillsborough. Kenny Dalglish was in 1989 speler/coach van Liverpool. De Schot heeft drie rampen meegemaakt. In 1971 was hij als speler van de Rangers getuige van de dood van 66 supporters in het Ibrox Park in Glasgow. In 1985 was hij er als speler van Liverpool bij toen 39 supporters het leven lieten in het Heizelstadion van Brussel. De introverte Dalglish stottert sindsdien. Hij is van Glasgow, maar Liverpool is zijn thuis.

Veel inwoners van Liverpool zijn getraumatiseerd door de ramp van 1989. De afgelopen vijf jaar hebben nog zeker vijf mensen daarom zelfmoord gepleegd. Het Hillsborough Disaster Advice Center, op Anfield Road 1, werd in 1994 gesloten. Maatschappelijk werkers vingen daar vijf jaar lang de nabestaanden op. Nu moeten de aanhangers van Liverpool elkaar helpen. Met elkaar naar voetbal gaan is een vorm van therapie.

In een poging de mensen van Liverpool te troosten riep de Engelse sportminister Andy Burnham tijdens de plechtigheid op tot het openbaar maken van alle documenten die op de stadionramp betrekking hebben. Nabestaanden doen al jaren pogingen een nieuw onderzoek te beginnen, omdat zij menen dat de autoriteiten ten onrechte opdringende supporters verdacht hebben gemaakt. Niemand is na het drama veroordeeld wegens dood door schuld of nalatigheid.

Burnham werd abrupt onderbroken. Verongelijkt keerden de supporters zich massaal tegen de politicus en scandeerden ze ‘Justice for the 96’. Maar anderen begroetten zijn betoog met applaus. Eerder deze week had premier Gordon Brown voor Liverpool-tv al zijn medeleven betuigd.

Na het Hillsboroughdrama verdwenen de hekken uit de Britse stadions. In andere Europese stadions werden ontsnappingsmogelijkheden aangebracht. Op die dag, op 15 april 1989, veranderde vooral het gezicht van het Britse voetbal. In Liverpool vergeten ze die dag nooit meer.

Bekijk beelden van de herdenking via nrc.nl/sport