‘Circus rond referendum grondwet herhaalt zich’

Als de eurobarometer klopt, daalt de opkomst bij de verkiezing voor het Europees Parlement tot een absoluut dieptepunt. Het peilbureau van de Europese Commissie voorspelt dat dit jaar slechts 34 procent van de Europese stemgerechtigden de gang naar de stembus zal maken. Voor Nederland geeft de barometer juist een hogere opkomst aan ten opzichte van vijf jaar geleden. Een stijging van 39,3 naar 47 procent. Aan de lijn is Peter Kanne, opiniepeiler bij TNS-NIPO.

Hoe verklaart u de verwachte hogere opkomst in Nederland?

„Ik denk dat we een vergelijkbaar circus krijgen als bij het referendum over de Europese Grondwet. Eurosceptische partijen als de SP en de PVV zullen kiezers proberen te mobiliseren met een simpele, anti-Europese boodschap. Ik denk dat dit als een katalysator gaat werken op zowel anti- als pro-Europese kiezers. Bij het referendum over de grondwet zagen we dit ook. Toen was de opkomst 63 procent, uitzonderlijk hoog voor een stemming over Europa.”

Bij het referendum stemde 62 procent tegen de grondwet. Kunnen we op 4 juni opnieuw een Nederlandse stem tegen Europa verwachten?

„Ik denk niet dat het nee tegen de grondwet een stem tegen Europa was. Over het algemeen zijn Nederlanders heel positief over Europa. 52 procent zegt voor Europa te zijn, 34 procent is neutraal en maar 14 procent is echt tegen. De achilleshiel voor de EU in Nederland is dat het beeld is ontstaan dat Brussel te bureaucratisch en bemoeizuchtig is. Maar een meerderheid van de Nederlanders is vóór een Europese aanpak van grensoverschrijdende problemen zoals klimaatverandering, de economische crisis en terrorisme.”

Toch is de verwachte opkomst ook in Nederland 30 procent lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen. Hoe komt dat?

„Veel mensen volgen Europa niet. Het is te ver van hun bed. Daarnaast slagen pro-Europese partijen er maar niet in om het belang van Europa aan hun achterban duidelijk te maken.”

Polen scoort met 17 procent het laagst op de eurobarometer. Betekent dit dat Poolse politici er nog minder in slagen het belang van Europa duidelijk te maken?

„Ik ken de Poolse kiezersmarkt niet goed. Mijn hypothese is dat naarmate burgers tevredener zijn over de EU, ze minder geneigd zijn zich ermee te bemoeien. In Nederland kijkt men de laatste jaren vooral naar de kosten van de EU. In een nieuwe lidstaat als Polen is het veel duidelijker wat het EU-lidmaatschap oplevert.”