Proudly South African (Made in China)

Zoals zoveel Afrikaanse landen onderhoudt ook Zuid-Afrika warme betrekkingen met China. De Chinezen zijn hier weliswaar niet nodig om wegen aan te leggen, zoals in Zimbabwe of Angola, maar het Chinese bedrijfsleven laat anderszins geen kans onbenut om een graantje mee te pikken van de natuurlijke rijkdommen of om de enorme Zuid-Afrikaanse markt te bedienen.

Peter Vermaas)

ANC-shirtje (Foto: Peter Vermaas)ANC-shirtje (Foto: Peter Vermaas)

Zoals zoveel Afrikaanse landen onderhoudt ook Zuid-Afrika warme betrekkingen met China. De Chinezen zijn hier weliswaar niet nodig om wegen aan te leggen, zoals in Zimbabwe of Angola, maar het Chinese bedrijfsleven laat anderszins geen kans onbenut om een graantje mee te pikken van de natuurlijke rijkdommen of om de enorme Zuid-Afrikaanse markt te bedienen.

In het centrum van Johannesburg vind je tegenwoordig enorme markten waar je voor 5 dollar een driedelig trouwpak met bijpassende neplederen puntschoentjes kunt aanschaffen. Slechts eenmalig te gebruiken - dat wel.

Dat Zuid-Afrika de relaties met China belangrijk vindt, bleek een paar weken terug toen het ministerie van Buitenlandse Zaken een visum weigerde te verstrekken aan de dalai lama. Na een paar dagen draaien gaf een woordvoerder van de overheid eerlijk toe dat de druk van China te groot was geweest.

Aanstaand president Jacob Zuma mengde zich ook in de discussie. Hij noemde nog wat andere landen die de geestelijk leider uit Tibet een keer toegang geweigerd hebben en vond dat Zuid-Afrika’s status als baken van de mensenrechten niet in het geding was. Minister van Financiën Trevor Manuel (getipt als vice-president onder Zuma) meende dat de dalai lama de ‘Bambi‘ van de wereldpolitiek is geworden: niet schieten op dat tere hertje.

De Mail & Guardian weet wel hoe dat komt: volgens dat weekblad wordt de huidige verkiezingscampagne van het ANC dit jaar betaald door Equatoriaal Guinee, Libië, Angola, India en dus door China. Jacob Zuma heeft vorig jaar haast al die landen aangedaan en is, blijkbaar, met een grote zak geld thuisgekomen.

Campagnefinanciering in Zuid-Afrika is niet al te transparant geregeld, dus zeker weten doen we het nooit. Zo gaat ook al jaren het gerucht dat Europese wapenbedrijven de campagne van het ANC in 1999 hebben betaald.

Maar los van de fijne contacten met de Chinezen is het voor het ANC en zijn belangrijkste partner Cosatu (het verbond van vakbewegingen) natuurlijk evengoed van het grootste belang dat de Zuid-Afrikaanse economie met bij voorkeur Zuid-Afrikaanse arbeiders draaiende gehouden wordt. ‘Proudly South African‘ heet het keurmerk dat bepaalt of een product daadwerkelijk Zuid-Afrikaans is.

Des te beschamender dat deze week duidelijk werd dat in de T-shirtjes die het ANC tijdens campagnebijeenkomsten uitdeelt ‘Made in China’ staat. Liefst twee miljoen shirtjes heeft de partij naar eigen zeggen besteld en het Zuid-Afrikaanse bedrijf dat de order kreeg, heeft de bestelling (of volgens kranten in ieder geval 850.000 stuks hiervan) direct doorgesluisd naar China.

De trotse Zuid-Afrikaanse textielindustrie die sowieso al veel werk naar China heeft zien verplaatsen, is razend, maar het ANC ontkent kwade opzet. “All our suppliers are South African. I don’t know anything about the Chinese“, zegt woordvoerder Jessie Duarte. Maar de t-shirts worden inmiddels in groten getale uitgedeeld bij ANC-rallies overal in het land. Want hoe populair Zuma ook mag zijn, Zuid-Afrikanen komen alleen naar een campagne-evenement als er gratis T-shirts en gratis eten is.