Wie debatteerden deze week en waarover?

(Foto AP) Kada, an albino female rat trained by Alison Smith of Lincoln, Neb, struggles to stay on the rope as it competes in the tight rope event at the Xtreme Rat Challange competition at the Nebraska Wesleyan University in Lincoln, Neb., on Thursday, Dec. 1, 2005. The rats participating in the annual Xtreme Rat Challange are trained by students taking a psychology course at the university. (AP Photo/Nati Harnik)
(Foto AP) Kada, an albino female rat trained by Alison Smith of Lincoln, Neb, struggles to stay on the rope as it competes in the tight rope event at the Xtreme Rat Challange competition at the Nebraska Wesleyan University in Lincoln, Neb., on Thursday, Dec. 1, 2005. The rats participating in the annual Xtreme Rat Challange are trained by students taking a psychology course at the university. (AP Photo/Nati Harnik) Associated Press

Debat: ‘Democratie voor dieren’. Door Arminius en Studium Generale. Arminius in Rotterdam, 8 april 2009.

Dierproeven zijn moedig

Ik kwam om mijn heldin te zien. Martje Fentener van Vlissingen, directeur van het dierproeflaboratorium van de Erasmus Universiteit Rotterdam. In debat met voorvechters van dierenrechten. Een informeel geklede, precies formulerende vrouw van middelbare leeftijd. De eerste dierproefnemer die ik in een openbaar debat haar vak zag verdedigen. Daar is moed voor nodig, meer moed dan voor het propageren van de intuïtief correcte dierenrechten. Fentener van Vlissingen en haar collega’s in het dierproeflaboratorium worden persoonlijk bedreigd. Er stonden agenten en politieauto’s bij de ingang van debatcentrum Arminius, een oude remonstrantse kerk bij het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen.

De dreiging schaadt de dierenrechtenbeweging, waarschuwde filosoof Erno Eskens. Zijn boek Democratie voor dieren werd ten doop gehouden. De cijfers waren moeilijk bij elkaar te krijgen, want de instanties houden ze niet apart bij, maar in 2005 had hij wel 187 incidenten geteld. „De geweldplegers zijn niet in dierenrechten, in juridische zaken geïnteresseerd, maar zij hebben moreel absolute waarden en dan is er geen sprake van afweging van verschillende belangen”, zei hij. Ook anonieme dreiging met geweld kan afschuwelijk zijn, weet Fentener van Vlissingen. Dierenactivisten bellen mensen thuis om te zeggen dat ze de volgende dag hun ‘kinderen niet meer van school op hoeven te halen’. Van dergelijke anonieme treiterpartijen hebben sommige collega’s van haar een burn-out gekregen. Elders hebben ze auto’s in brand gestoken en huisdeuren beklad. Fentener van Vlissingen houdt zich gedeisd en zal dus niet gauw een openbaar weblog beginnen. „We zitten hier in de stad van Pim”, zei ze, herinnerend aan de historische politieke moord door een dierenactivist. Het geweld heeft succes, want weinig onderzoekers durven openlijk uit te leggen wat ze in het laboratorium doen.

Fentener van Vlissingen was onmisbaar, want geen van de dierenrechtenactivisten kon precies vertellen waar dierproeven voor dienen. Dankzij de geweldplegers die erin zijn geslaagd de dierproefnemers op afstand te houden van het publiek. De overheid zou zelf wel eens wat meer steun kunnen geven door goede voorlichting over het nut van dierproeven en de vele eisen die eraan werden gesteld. Eskens dacht dat je medicijnen eerder op mensen moet kunnen testen. „Eén tot twee dieren en dan mensen”, sprak hij utopisch.

Esther Ouwehand (Tweede Kamer, Partij voor de Dieren) had nog het meeste inzicht in de verplichtingen voor de farmaceutische industrie om medicijnen zeker tien jaar goed te beproeven voor ze aan mensen mogen worden gegeven. Maar zij dacht het probleem op te lossen door bepaalde keuringseisen af te schaffen. Ik vraag me af wat ze zou zeggen als een familielid zou overlijden wegens onverwachte bijwerkingen van een onvoldoende uitgetest geneesmiddel. Of moet de vooruitgang in de medische wetenschap worden opgegeven door het sluiten van dierlaboratoria? Ouwehand bleef dierproeven voor gezondheid voor de mens als een moeilijke ethische kwestie beschouwen. Maar in de bio-industrie worden dieren veel slechter behandeld, volgens Fentener van Vlissingen. Onderzoek is een collectief belang, vlees eten niet.

Op het podium bleef het debat vriendelijk. De sprekers waren het soms zelfs roerend eens, bijvoorbeeld over het gebrek aan controle op de vleesindustrie. Rechts in de oude kerkbanken zaten grimmige activisten van Een Dier Een Vriend en de Anti Dierproeven Coalitie. Eskens zei waar enkelen in het verleden voor waren veroordeeld. Ze deden gewoon mee, weliswaar in lange, boze monologen, maar toch. Er werd gereageerd, gediscussieerd en gewogen. Een man in burger tussen de agenten wees de voorzitter op een activist die nog aan de beurt moest komen. Bijzonder debat.

Maarten Huygen